sînema Amûdê
Şewata
Sînema Amûdê
13.11.1960
sînema Amûdê
Doseya Sînema Amûdê www.amude.com

TRAJEDEYA SNEMA AMD BDENGIYA MILETEK

44 sal pişt şewata Snema Amd şehdketina btir 283 zarokn kurd, tirs bdengiya Kurdan berdewam e.

Sîrwan Hecî Berko



Cara pş b ku ew derbas snemayek dib. Ji nişk ve w dt, ku agir bi snemaya bajar w dikeve; zarok behet mabn bdengiy hundir girtib. Kesek ne dikir hawar her yek bi aliyek ve bazdida li pşiya herdu deriyn snem bi ser hev diketin. Ew xwe ji agir zarokxwar rizgar dike by ku fm bike i dibe, bazdide derve. Hn bi mezinbna trajediya ku bi ser bajar w ve hatiye, nizane. Nasek w bi dest w digire w dibe cem malbata w. Şans malbata Dr. Sededn Mele heb, ku kur wan sax li wan vegeriya. L btir ji 283 zarokn kurd n dibistann bajr venegeriyan maln xwe. Ew bn ku alkariya Şoreşa Cezair bikin, l bn goriyn agir Snema Amd.

"Dema şewata snem t bra min, ez bawer nakim ku ez j filitm", Dr. Sededn Mele roja reş tne bra xwe. Di w roj de, di demeke kurt de nifşek bi tevaya xwe , winda b; nifşeke xwendevan, nifşeke ku di warn rewşenbriy miletperwery de pir hv li ser dihatin girdan. V nifş valahiyeke mezin ji pşketin guhertinan li bajar Amd hişt. Hin mal hebn, ten kurek wan heb, l agir snem ew ji w kur j bpar hiştin. Şokeke mezin bi tevaya bajr re b; belayeke mezin bi ser w de hat, ku ta niha j xelkn w nikarin xwe ji şa birnn xwe yn kr di hundir xwe de rizgar bikin. Ev 44 sal in ku ew di w rewş de ne, l ne ji aliy pskoloc ve, ne j ji ti aliyn din ve, ti alkar ji aliy dewlet ve ji wan re nehat kirin.

Amd w ax "bka welat" b. Ew xwed drokeke mezin b. Kurdewar welatparz li v bajar bi tpn mezin dihatin hn j tne nivsandin. Amd "stiriyeke beloq b di avn dewlet de." Dr. Sededn Mele diyar dike, ku berpirsyarn ku dewlet ew dişandin Amd, pişt ku kar wan li wir bi daw dihat wan "tra xwe bajr diewisand brkn xwe ji xrn w tije dikirin", ji bo "serketina wan" di birvebiriya bajr de bi possyoneke bilindtir "dihatin xelatkirin." Carek yek ji wan bi nav Remedan Ubeyd el-Nasir ji Amdiyan re gotib: "Amd dewletek e ez serok w me!"

Roja 13.11.1960, berpirs Amd (mudr nahy) hem şagirtn dibistann serete yn bajr mecbr na snemay kirin got, xwed girav, pereyn wan d biin ji bo alkariya Şoresa Cezair. Zengn hejar, her şagirtek li gora rewşa malbata xwe gerek baceya xwe bida. Ji ber ku snema bik b bes hemyan nedikir, ew 2-3 caran li ser hev hate bikarann. Cara daw, du car zdey kapasteya snem zarok xistin hundir w. Ne km 400 zarokan, piraniya wan şagirtn saln yek ta pncan bn cara pş b ku di jiyana xwe de din snem. Ji nişk ve, agir bi motor snem ket xwe avt perde, dwar deriyn w. Agir bi cann teze yn zarokan ketin, ew zarokn ku hn tama şr ji dev wan dihat.
Ta niha j ti kes nizane b awa agir bi snem ket. Dewlet ti lkoln li ser w bobelat nekirin nehişt ku kesek bi w kar rabe. Ev yek sedemn jorn gumana mirov, ku dest w di w agir de heb, xurtir piştrast dike.

Pişt şewata Snema Amd, bajar her ku di, bi paş diket. Kar l nema peyda dib, xelkn w bar dikir bajarn din, feqr pir bn bajar wek xwe pik ma; piştguhkirin, ewisandineke dexteke mezin ji aliy dewlet ve li ser dihatin kirin. Xelkn bajr avtirsand bn, civata wan ji bingeh de hate hejandin; şikest. Kes ku dixwest li ber xwe bide, derdora w ew dida rawestandin. Siyaseta dewlet ya tirs bi ser ket. Amd ta roja roj j di bin embargoya dewlet de dinale, l li ber xwe dide.

L Kurdan i kir?
"Gunehkariya mezin a Tevgera Kurd e", Dr. Sededn Mele, ku li Swd dij berpirsyariya rxistina Ewropay ya Partiya Yekt ya Kurd dike, eşkere dike dibje ku gerek tevger r pş xelk ke ji xebatn wilo re pşengiy bike. Ew gazinan dike ku ta niha lsteyeke navn zarokn şehd agahiyn din n li ser wan tune ye. Bobelata Snema Amd ji aliy medya lkolnern kurd ve hatiye piştguhkirin. Ji bil pirtka Mele Ehmed Nam ya bi nav "agir snema amd", ti berhem li ser w trajediya mezin peyda nabin.

Amd bi xwe dikarin tişek ji bo xwe bikin. Pşniyaza Mele ew e, ku li Amd "Komeleya Snema Amd" bte damezirandin ew her sal festvaleke mezin ji bo zarokn snem yn şehd ke wan bi br bne. Dewlet bi dar zor r li ber alakiyn wilo digire. L ceger pwst e. Serhildana Qamişloy piştrast kir, ku gel kurd bi ceger e, ger ew bixwaze.

Ger şehdn snem roj di nav me de bana, wan d ji v bdengiy re i gotiba?

11.11.2004

   veger rûpela destpêkê
  Sîrwan Hecî Berko
sirwan@amude.com










"Ger şehdn snem roj di nav me de bana, wan d ji v bdengiy re i gotiba?"