sînema Amûdê
Şewata
Sînema Amûdê
13.11.1960
sînema Amûdê
Doseya Sînema Amûdê www.amude.com

BÎRANÎNA SALVEGERA ŞEWATA SÎNEMA AMÛDÊ

Dr. Sededn Mele - Stockholm



Di dirjiya droka xwe ya tal dijwar de, xelkn me xwe hn jibrkirin kirine. Pirr caran, wilo xwe ker, lal, kor nebihst dikin, ta radeya ku wirde-wirde ew bi xwe nema ji xwe bawer dikin. Bi v haw, serphatiyn gel kurd ne di war yekgirtin xweparastin de ne j di war şiyarkirina hestn netewey meyandina nasnameya netewey de, ji w re nabin semyan di encama v pvejoy de, hiş kurd mjoy pre-pre teng nizm dibe gelek caran j vedimire û heyvan namne droka w perekir berzkir dimne.
Loma j . Beşik dibje: "Eger milet kurd droka xwe ya rast zanba, ti hz nikarb xwe li ber w girtiba".

Akama v rastiya tal ew e, ku kurd baprn xwe yn ku ber her kes li Rojhilata Navn bi cih war bn herma w li hember hem rşn dijwar bi xwna xwe parastin, ro ew bi xwe b dewlet mane ketine bin ewisandina grpn ku di p re li war mala wan bûbn mvan.

Komkoj di droka gel kurd de b hejmar in yek ji wan şewata snemaya Amd ye.
Gotina "snemaya Amd" di hiş gel kurd li Kurdistana Rojava de, li cem tibabek Kurdn pereyn din j, heta ew hebin, bi şewata zarokan ve hatiye grdan.
Di droka Amd de, ew ne şewata pş b, l ya her mezin dijwar b. B hesab civan, ji nişk ve, wek ku birskeke b reng deng li keriyek pez ke ve, agir ket hundir snem xwe berda nav zarokan.

Di w var de, roja 13.11.1960î, agir 283 zarokn kurdan fena ji xwe re bike ard şewitandin d bavn wan ji wan bpar hiştin. Ji nişk ve b resmiyet, bajar Amd b xwediy gora xwe ya serbaz winday goristana Gir Şermola b xwediy sreke taze. Di rojek de, bingeha v sr bi gorn şagirtn dibistann serete hate kolan dwarn w di p re bi kln kevir wirde wirde hate l kirin.

rok j bi şer Cezair Firensay ve girday ye.
Ji bo alkariya şoreşa Cezair, w roj, "mudr nahy" hem şagirtn dibistann serete yn bajr mecbr na snemey kirin got, xwed girav, ew hatina darav ya snemay d here alkariya şer.
Zengn hejar, her şagirtek li gora rewşa malbata xwe gerek baceya xwe bida. Ji ber ku sneme bik b bes hemyan nedikir, ew 2-3 caran li ser hev bi kar ann. Cara daw, du car zdey kapastta snem, zarok xistin hundir w. Ne km 400 zarokan, piraniya wan şagirtn saln yek ta pncan bn cara pş b ku di jiyana xwe de din snem. Wan nizanb end der yn snem henin yan j li kû nin. Der j, yek li bakur yek li başr, teng bn bi aliy hundir ve vedibn. Pencere tune bn dwar bi cawek boyaxkirî seranser kiraskir b. Pişt piraniya flm "Tewanbariyek di nv şev de" derbas b, agir bi odeya motor ket z bi deriy nzk textn dora xwe j ket li caw ser dwaran belav b.
Hinek, n nz deriyan bn, der ketibn derve, l ta hing, tevl xire-cir j, zarok behet mabn her bdengiy hundir girtib. Kes ne dikir hawar her yek bi aliyek ve bazdida. Li ber herdu deriyan, zarok wek stokan ketibn ser hev yek bi dawa y din digirt dikişkişand, ji bo bikaribe bi xwe hilperike koma zarokan xwe di ser re bavje derve. Gelek bi v away fetisn an ketin bra li ber pencereyê. Keftelepta zarokn din b bi tirs vir de wir de bazdidan, l ryn derketin km bn an tune bn.

Pişt derketina min, agir li her der belav bûb dmaneke reşe-tr hundir mişt kirib. Xelkn derve bi br berran hewl dan ku pencereyan vekin. Hinekan, wek Mihemed Ax, riş hundir dikirin zarokin der dixistin, l agir z hundir kir wek tenreke daday.
Demirn pişta xn ji thna germa gir nerm bûbn hatin xwar p re pişta xn bi carek herif. Hing tu kes, Mihemed t de, nema xelas b. end rojan bhna şewata laş mirovan esman Amd girtib brndar j pir bn. Ji bo ku xelk bikaribin laşn miriyn xwe nas bikin, term hestiyn zarokn şewit li mizgefta mezin hatibn dann, l dsa j gelek zarok ta dawiy nehatin naskirin ew di goreke tevay de hatin veşartin.

Herend peykerê li bexey şnewar snem gorn zarokan li ber av in hn li cihn xwe nin j, l roka şewat bi xwe, pişt 40 salan her tevlihev ne zelal e. Mirovn ku zarokn xwe winda kirin, hn di guhn hev d de dikin piste-pist bi diz, her yek li gora xwe sedemn w serphatiy tnin zimn şirove dikin. Karbidestn dewlet, her ji roja pş ve, hewl dan ku hem saloxn w şewat qedexe bikin da hin bi hin ji bra xelk der keve. Nehiştin ku kes lkolnan li ser sedem baredoxn şewat ke wan bi xwe j encamn lkolnn xwe veşartin.

Ji aliy perspiktva drok ve, eger mirov w serphatiy txe arew ax w, baweriya xelk hing wek niha nedihat nay ku şewat ten "qeda qeder" b.
Hing, ber şewat di p re, hstirya şovîn ya ereb li hember kurd, xelkn Amd bi taybet, pir xurt b "qeda qeder"n wiha bi du hev de pk dihatin.
Xwediy snem xebatkern w kurd bn digotin ku ber destpka flm hinek bi nav muxaberat hatine, bi zor kilta der ji wan standine pişt ku bi tena xwe ne hundir, hatine kilt li wan vegerandine ne. Zarokn şewit yeker kurd bn, pişt destpka flm "mudr nahiy" şandiye d herdu zarokn xwe ji snem birine mal. Di ax şewat de, pols li ber dergeh rawestiyabn nedihiştin kes derbas hundir bibe bi hawara zarokan ve here.

Dewlet nexwest pir bide d sedemn gir pirs zelal bike, ti alkariya psykoloc (nefs) bi xwediyn zarokan re nekir piraniya alkariya abor, ya ku ji bo şewat hatib kom kirin ji malbatn miriyan re hatib terxan kirin, ne giha xwediyan. Pişt sala pş ku xelk xwe dane ser hev bi hev re der ketin ser tirbn zarokn xwe yn proz xwestin roja salvegera şewata kesnedt bi br bnin, dewlet tore b nema hişt ev yek di saln p re dubare bibe.
Bdengoyeke bpeyman an civan, mna bdengiya Gir Şermola li Amd p dab kes nema li salveger xwed der ket. Hinekan digot, me i derdn saxan areser kiriye da em tkevin taya ser miriyan.

Hing windakirina 283 zarokan di bhnikek de, ji bo bajarak wek Amd, ne km şikestina welatek di cengeke mezin de b. Dsa j gel me, ne di nav siyasetmedar rewşenbran de, ne di nav dewlemend axan de, ne di nav şx melan de, ne di nav cotkar karkiran de, ne li Amd ne li der w, nikarb w rehber ku bikaribe ş nalna nava xelkn me bike hawar der bibirne, peyda bike.

Ji bo ku em dsa droka xwe ji br nekin ji bo ku em w bi zarokn xwe ve bidin nasn, em sal, pişt 40 salan li dervey welt salvegera v komkojiy bi br tnin.
Em dixwazin, ku branna v salveger her sal ber her der li Amd pk b tkeve rojeva dezgehn siyas and yn kurd. Lewra milet ku droka xwe winda bike, etine ku rya paşeroja xwe bibne.

Sipas ji bo biryara Federasyona Komeleyn Kurdistan li Swd ku branna v salveger xiste programa xwe ya salane.

Hezar silav li giyan bguneh n goriyn şewata snemaya Amd bin.

----------------------------------------------------------------------------
Ev nivîsar di roja 18.11.2000î de li Stockholm di branna şewata Snema Amd de hate xwendin.


   veger rûpela destpêkê
  Dr. Sededn Mele









"Ne km 400 zarokan, piraniya wan şagirtn saln yek ta pncan bn cara pş b ku di jiyana xwe de din snem.."























"Pişt sala pş ku xelk xwe dane ser hev bi hev re der ketin ser tirbn zarokn xwe yn proz xwestin roja salvegera şewata kesnedt bi br bnin, dewlet tore b nema hişt ev yek di saln p re dubare bibe."























"Ji bo ku em dsa droka xwe ji br nekin ji bo ku em w bi zarokn xwe ve bidin nasn, em salvegera v komkojiy bi br tnin."