www.evarbash.com - malpera sdwergirtin vedtina asoyn speh yn and wjeya kurd
28.07.2003 - 14:30

REZOYÊ OSÊ: DIVÊ REWŞENBÎR RASTGO, MAFNAS Û ERKNAS BE!

Beşê yekê

Pşkşkirin hevpeyvin: Kon Reş



Rezoyê Osê
Bguman, bingeha rewşenbriya me -Kurdn Başr-Rojavay Kurdistan - ya njen vedigere kovara Hawar (1932-1943). Ango bi kovar rojnameyn Bedirxaniyan, pmayek n ji me re hat dann li ser pvajoya w pmay kesatiya me hatiye ava kirin.
Di v pvajoy de, gelek nivskar hozanvan di hola rewşenbriya kurd de hatine der nav wan hatiye esipandin, ew j bi hunera pns xam berdewamiya nivsandin. . .
Di v mijar de, ez nav birz Rezoy Os ji navn sereke dibnim. Er, tev ku Rezoy Os di kar xwe de endizyar e, bel ew di war ziman rewşenbriya Kurd ya gişt de j endizyarek eleng aktv e. W xwe gelek di ber ziman toreya kurd de westandiye.
Li ser daxwaza redaksiyona kovara "Havbn", birz Salim Casim Mihsin Osman, n ku di Qamişlo re derbas Başr Kurdistan bn, ew ax dem bi wan re tineb ku weha guftgo p re li dar xnin, lewra li ser daxwaza wan, min ev kar hilgirt ser mil xwe ev hevpeyvn bi birz Rezoy Os re li dar xist.

Ev hevpeyvn bi tpn ereb di hejmara "Havbn" a n de derdikeve, niha em w bi tpn latn di malpera Amd de diweşnin.


Mamoste Rezo, hn di nav rewşenbrn Kurdn Binxet de navek diyar in. Gelo diyarbna v nav hn bi i ve gir didin?

Seyda, ev pirseke berfireh e. Ez bawer im, dmenn jiyana min bi dmenn jiyana her kurdewarek re hevpar in. Ango, ez dikarim xwe weku nimneyeke berav bikim, ku her rewşenbrek Kurd, an j her kurdewarek dibe kopiyek ji v nimney. L taybetiya kesan mercn navnasiy ne hevbeş dimnin.

Wilo, ez her rewşenbrek kurd di nava xwe de ji xwe alaktir hjatir dibnim. L mercn, ku min qezenca xwe ji wan kir, berdest herkes ne b ne. Bi kurt rewşenbriya kurd ji hka kurdewariy derdikeve. Ev hk j pwste bi gon netew proz bbe. Eger rewşenbr kurd v yek di nava xwe de ne pelne, ew hk dixeyise b can dimne. Hinga rewşenbr zir arzan berav dibe bi durvn reşbn bhvtiy t pan. L dema mirov v yek di nava xwe de dipelne, xwe near kar xebat dibne, ku bi şwey alakiyn rojane tne pelandin berav kirin. Wilo, mirov ling xwe davje ser ppelka pş ji mrdewana rewşenbriyeke rast durust, ew rewşenbriya mafnas mirovane. Piştre dimne, ku mirov xwe gav bi gav bide pş, lerzna li pey her gavek ji xwe re neke bar, da b tirs berdewamiya xwefrkirin dan bike.

Mamoste.

Lib. . .

Lib şrn! Ez dixwazim axaftina we ya bi şekir bibirim...

Fermo. . . .

We bi v helkeftin ez near kirim, ku ji forma pirsn klask derkvim v hevpeyvn bi şweyek guftgoy bi we re bibim ser. . . .

Weke hn dibnin, Seyda!

ima awa tu rewşenbriya xwe bi hestn netew ve gir did?

Bel, dema hest netew li ba mirov kurd şiyar dibe, p re gur j dibe. Li gora gurbna hest netew r li ber mirov vedibin. Hinga, ew mirov xwe near xebat dibne. R şivlekn kar xebat j pir in. Ji wan kar barn rewşenbr ne. Hinga, mirov dikeve ber pr mzn, gelo awa rewşenbriya xwe tmar bike! Eger xwe mafnas bibne, xebata xwe gor mirovayetiy b mldar dike. L pş ji xwe, mala xwe, civaka xwe gel xwe dest p dike. Ev hest ne bi bazar ne j bi kirn firotin dibe milk mirov. Dmek li ba min pş hest netew ser xwe rakir. V hest ber min da ser r, b ku ez desthilat bim, an j pilandar bim. Dibe j, ku ev hest kek di nava mirov de pxe, l z vedimire.

Şaxn rewşenbriy li ba we, ser xwe bi v reng rakirine. L gelo dibe mirov rewşenbriy bi hestn netew ve gir bide? Ji ber her Kurd hest dike, ku Kurd e. Ev hest li ba her kes heye. d rola v hest li ser rewşenbriy i ye?

Bel, Seyda! Tu Kurd b tiştek e; l tu bi erkn kurdewariya xwe rab, tiştek din e. Ango, mirov tenha Kurd be, bes nake. L wilo j div mirov di ber kurdewariya xwe de bizavker be, by ku di hin movikn kar xwe de ziyandar be. Ew bizava di ber mafn mirovayet netew de bikeve ciwa rast de hlemişt li ber xwe bibe, l ne avje ser dmn bgunehan. Ango, rewşenbriya resen bizav di ber mirovantiyeke bguneh de dike, ne ber xwe dide ziyan wraniyan.

Mamoste, hn napelnin, ku bi van gotinn "hest netew, kurdewar, kar, xebat h. d. " ji erkn rewşenbr dr dikevin ber xwe didin tla nijadperestiyeke rt?

Na, Seyda! Bibje ima? Bel, ji ber erkn rewşenbriy diyar in snorkir ne. Eger mirov ji dilpşeng be, ji dil rewşenbr be, gerek e mirov ne tenha erkn xwe binase, l bizav dozn xwe j binerxne. Ango, pwst e snorn rewşenbriya mirov diyar bin, hiş mirov zelal be gra xebat j xwiya be.
Eger mirov di nav tmanbniy de kferat bike, rewşenbr xwe li mirov naxwe. Bel, dema mirov bi zelal xebat di ber maf gel xwe de bike ziyan negihne maf kesek din; dema mirov bercewendiyn gel xwe bi cih bne bercewendiyn kesek din di bin piyn xwe de neperiqne; dema mirov bi jan şahiyn gel xwe biheje jan şahiya herkes weke yn xwe bibne, hinga mirov rewşenbr e. Bi kurt, pwst e mirov rewşenbr rastgo be, mafnas erknas be. Bi v reng, ez xwe dinasim. Ez doza xwnrijandin bi nijadperest nakim, l doza ximavrijandin bi hiek vekir mafnas dikim. Ji ber dema mirov bi tgihiştin mafnas be, nabe behweriy bi mafxweriy bne. Wilo, d rewşenbr ne tenha bizav di ber maf gel xwe de dike, l wilo j, bi tevay, di ber mirovayetiy de j dike. Ji ber v yek, bar rewşenbr barek pir giran e, pir caran ne tenha dibe benşt dev desthilat rejman, l wilo j bi destn gelparz hiştengan t azar kirin.

Eger bi we ne giran be, v hest netew awa ser xwe li ba we rakir?

Bel, Seyda! Ev hest ne kewek e, ku mirov bigre di paşla xw ke. Ev hest bi keyandina zarok re hev digre. Ev keyandin ji mal, ji civak, ji perwerdekirineke b pilan dest p dike. Ev hest weku pizrkn nvişk di prosesa v keyandin de hev digrin, tan dibin gulokek ji behweriyan bi rengek xav/zarokt xwe bel dikin. L, bi dem re tne siqa kirin dikevine areveke berbiaqil de.
Gelek caran ev hest, weku dombelann bi şipna birskan bel dibin bi xurt bi pyeran ve tne girdan. Byern zarok j, weku dilopa şna xwe di lat de bikole, di bala mirov de dimnin.

Bel, Seyda! Şevek ji şevn zivistana sala 1959an, dergeh me y bakur bi xurt lket. Şev j qar b, serma, ba baran b. Diya min li ser deng şiyar b, em j p re. Tirs em pan gomanan em girtin, i reş i gewr. Diya min, ji oda razan ber xwe da hwan. Diya me b b, li ser zarokn xwe rnişt b. Em j weku paşmran mane li pey w. W dest xwe avte ingal der p re bi hrz pirs: "K ye?" "Met, ez im", deng hat. Diya min bi deng re ingale ji qulpok derxist, bay kur der bi hz vekir. Diya min matmay, pişt ku biraziy xwe dt, got: "Pep, yabo we dse bazda ye?" Biraz, bi qerf tinaz bersiv da, got: "Na met, bi Xwed em bi meş hatine."
Min, pişt liclica zarokt pirs li pey hev, ji diya xwe nas, ku kurxal min heval xwe xwniy dewlet bn, ji ber ku "Kurd in Part ne". "Dewlet li ser wan digere, kur min." Ev bersiv min ji diya xwe nas kir.

Mamoste, ma byereke bi v reng bes dike, ku rewşenbrek bi pirsa gel xwe ve girday saz bike?

Na, Seyda! L, byereke halo dibe ka pş, ku avn mirov vedike taristaniy li pşiya dtin ji hev bela dike.

Baş e, mamoste! We ra keyandina zarok di mal de, di civak de perwerdekirina w ya xweber, ango b pilan, kir. Hn bi xwe awa hatin keyandin?

Di dema zarok de, me hebna ereb di civaka xwe de ne dipeland. Me Ereb tenha xwfiroş, xurmefiroş dimsfiroş dinasn. Wilo j, me dewlet tenha Qamor, Rc Derek dinasn. Me dibistan j dezgeheke bidestxistina zann dinas, ku serkş w mamoste b ziman w ereb b. Bi kurt, me sal carek Qamor, karmend dewlet, y ku baca pz distand, didt. Me sal endcarek Rc, karmend dewlet, y ku li tutin digeriya, didt. Yan j me mirovn bi ifqe li ser hespan didtin (ew leşkern, ku ji wan re Derek dihate gotin, tkiliyn wan tenha bi ax Muxtar re hebn). Kfa me dihat dema ku dihatin gund. Ji ber me davik ji myn dv hespn wan dikirin. Li dibistan tenha zanyarek heb, ew j mamoste b. Me pir ji mamosteyan hez dikir me bi ya wan dikir. Me ziman xwendin, zar dibistan dinas. Axaftin, leyistik, lebt liva me, dervey rpeln pirtkan rniştina li sewr masan, bi kurd b.
Seyda, ma civaka, ku asoyn w bi v reng snorkir bin, w zarok awa t de b keyandin? Bgoman, w zarokeke paqij, mirovane, bguneh nekndar t de xwed bibe xweber perwerde bibe. L, pişt ev zarok ji v civak derdikeve, ew snor tne şikandin gra asoyn dtina w ferehtir dibe. Wilo, ez hatim keyandin. Loma, min di destpk de got, ku dmenn jiyana min bi dmenn jiyana her kurdewarek re hevpar in.

Mamoste, i qezencn rewşenbriya we ji v keyandin hene?

Seyda, min li pş j got, ku civaka me zarokeke paqij, mirovane, bguneh nekndar, xweber, perwerde kiriye. Ev zarok fr bye, ku ji ax, av, ba roniy hez bike. Ji şn re, ji avakirin re dost be. Ji zexel wraniy re dijmin be. Bi pisk segn mal re, bi teyr tilran re, bi mor caneweran re dilbirehim be, mhrevan be. Wilo j, bi mirovan re dilovan be. Ma kan rewşenbriya ji v yek bilindtir? L, dema ku ev rewşenbriya xweber di kferata jiyan de bi durust siqa bibe, dikeve ser riya rast de qezencda xwe bel dike.

Mamoste, hn r bidin, ez dsa li hin gotinn we vegerim. . .

Fermo, Seyda! Hn serbest in.

We termn "ximavrijandina bi nijadperest" "ximavrijandina bi hişek vekir mafnas" kir. Mebesta we ji van terman i ye?

Seyda! Di behweriyn min de, gerek e mirov, ku xwe reweşenbr bibne binase, ne dur be. Ango, gerek e rastgo be pvann w ji behweriyeke resen, b mldar, derkevin. Wilo j zanibe van pvanan, di her rewşeke taybet de, bi durust pk bne. Bel, her xebatnasek (rewşenbr j xebatnasek e) alaveke w ya xebat heye. Alava rewşenbr di xebat de pns e. Pns j ximav dirijne. Ango, ev ximav dikare bibe jehr, dikare j bibe eksra jiyan. Di vir de, durustiya pkanna erkn rewşenbr diyar dibe. Li gor v diyardey mirov dipirse, gelo ximavrijandina v rewşenbr r ji qezencn mirovan re rast dz dike, yan j v r bi kort hrik dike. Hinga mirov dikare bje, ku ev ximavrijandin qezencdar e, yan j ziyanker e.

Ez dixwazim nimneyek ji droka rewşenbriya kurd di v war de bnim zimn. Bel Seyda, hn wek şopnasn Bedirxaniyan tn nasn. Ango, we xwe di war jiyan, xebat bizavdariya malbata Bedirxaniyan de westandiye bi taybet hn di war hizr jndariya M. C. A. Bedirxan de pispor tne nasn. We gelek caran aniye zimn, ku "Mr C. A. Bedirxan ber xwe ji tiving gihertiye, l ber xwe daye pns hza pns ji ya tiving pştir dtiye." Dmek, pns di bandora xwe de, di rewşeke taybet de, hemkf tiving ye, eger j ne pştir be. Tiving bi ber sor diaxife, l pns bi ximav diaxife. Ango, pns tiving du alavn alkar in, ku desthilat bidestxistina maf mirovayetiy ne. Tiving nşana hza mkanzm ye pwstiya w ne di her rewş de heye. Pns j nşana hiş behweriyeke payebilind e, ku di her rewş de pwstiya w heye. Eger mirov mercn pkanna van herdu alavan xweş binase snorn wan ji hev derxe, hinga her alavek bi rola xwe ya durust radibe mirovan dr wraniy dikeve. Hinga j pvann rewşenbriy bi durust cihgirt, di riya bidestxistina mafn mirovan de pk tn.

Berdewam dibe..


Vegere rûpela destpêkê


ÊVAR BAŞ - ji projeyên Malpera Amûdê
 copyright © amude.com [ info@amude.com ]