www.evarbash.com - malpera sdwergirtin vedtina asoyn speh yn and wjeya kurd

01.01.2003 - 00:00

MILE MICHEL CIORAN* (1911 - 1995)

Hevpeyvîn
Wergerandina Ehmedê Huseynî


TU dibj ku Satre endekn din dema ku şwey elman di gotar (xitab) de bi kar anne, ziyan gihandine ziamn felsefey, ma tu dikar hinek v gotin firehtir bik?

Baş e, ez li xwe mikur werim, dema ez ciwan bm, v rewanbjiya elman sermest dikirim, min bawer dikir ku felsefe ne kar her kes ye, ku d ev arkoşe hatiye girtin. Ku endn zor be j gerek em v ziman dibistan, nazik, aloz trzarav trm bi kar bnin. L hd hd min ew aliyn kir yn ziman felsefey nas kirin. Gerek ez bibjim j nivskar ku bi awayek pir mezin alkariya min v vedtin kiriye Valr (Valery) ye. Velriy ku ne Feylesof b l bandora w li ser felsefey heb. Bi zimanek pir zelal nivsand: Xwe dr ziman felsefey bixne, xwe dr w rewanbjiya ku te ber bi payebn ve dikişne, bixne. Pozbilindiya felsefey ji her tişt pstir e, pir tirsnak e. Bi kurt, bandora elman li Firansay bandoreke sosretane b. Fransiyan d nema dikarbn derbirna xwe hsantir bikin.

L sedem i bn?

Nizanim, l diyar e Sartrey ku w dem bandora w pir b, beşdar peydakirina v şwey bb, piştre bandora Haydger ku li Fransay mezin b, t. Wek nimne, dema ku ew derbar mirin dipeyive, ji bo tiştine pir hsan bibje zimanek pir aloz bi kar tne. Ez bixwe j dizanim ku awan yek bi v şwey dixape. L metirsiya şwaza felsef ew e ku peywendiya te digel realtey dibire. Herwiha ziman felsefey mirov ber bi paranoyay ve dibe, ji ber ku y flosof chaneke derhest diafirne xwe wek xweday w chan dibne. Dema ku ez ciwan bm, min bi kfxweş bi serbilind ev rewanbjiya felsef nivsand, l rniştina min a li Fransay ez ji v derd rizgar kirim. Ez ne flosofek hosta me, ji bin ve ez ne flosof im. L ra min bervaj ra Sartre b, lewra min ber xwe da nivskarn navdar n Firansay yn sincxwaz n wek Eoşfoko Şamfur. n ku ji bo jinn payedar n civat bi şweyek hsan l tiştine pir kr gotine nivsandine.

Ma di destpk de felsefey bala te kişand?

Di navbera hivde bstyeksaliya xwe de min felsefe xwend. Ten xzn mezin n felsefey. Min guh neda helbest ne j hem babetn wejey yn dtir. L min z dev ji zankoy berda, bi w devjberdan pir kfxweş bm, di baweriya min de, zanko, hem barek rewşenbr ye hem j metirs ye.

Ma w demê te Ntş (Nietzsche) dixwend?

Dema min felsefe dixwend, min Ntş nedixwend. Min flosofn girantir dixwendin. Dema ku min nema felsefe xwend ango dema ku nema baweriya min p hat, min dest bi xwendina Ntş kir. Baş e, min nas kir ku ne ten flosof e, ji wilo mezintir b: Gwil(moral) b. Lewra min ew xwend, l ne bi awayek rbazane. Di navbera dem demek de min ew dixwend, l anuha nema wisa dikim. Di baweriya min de, berhema w ya her resen nameyn w ne, unk di wan nameyan de rastgo ye, l di berhemn xwe yn dtir de dl nrn baweriyn xwe ye. Di nameyn xwe de xortek hejar e, nexweş e, bervaj hem baweriyn xwe ye.

Ev hevpeyvn didome.

---------------------------------------------------
CIORAN (kurdî: Sioran), Emile Michel - feylesûf: Sala 1911an li bajarê Rtinari li Romaniyaya îro ji dayik bû, û di 1995an de li Parîsê çû ser dilovaniya Xwedê.


Vegere rûpela destpêkê
                                                         evarbash@amude.com

                                                  ÊVAR BAŞ, ji projeyên malpera Amûdê.
                                                    amude.com | info@amude.com