www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
21.08.2007 - 22:50 [ 2009 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Lkolneke elman ya ferm:
Iraq dibe federal Kerkuk dibe Kurdistan


Srwan H. Berko - Dortmund


Dr. Guido Steinberg lkolna li ser pşeroja Iraq amade kiriye
DORTMUND (amude.com) - Di lkolneke xwe ya zanist de, fonda Wissenschaft und Politik" (Zanist Siyaset) a elman digih encama ku dewleta Iraq ya navend tk ye. Lkoln eşkere dike ku sedema tkna dewleta navend ne ten terora rojane li seranser Iraq ye, lbel sedema bingehn ew e ku Sin, Ş Kurd tenha didin d berjewendiyn xwe. Ew herweha eşkere dike ku pirs nema ew e b Kerkuk d bi Kurdistana Iraq be ve b girdan an na, l pirs ew e b awa Elmanya Yektiya Ewropa d bikaribin nehlin ku Tirk tedexul pirsn Iraq bike j re eşkere bikin ku Kurdistana Iraq ya bihz d ji bo Tirkiy bi xwe j bi sd be.

Pispor islam teror Dr. Guido Steinberg di lkolna xwe de dinivsne ku niha pirs ne ew e b awa Iraq d bibe dewletek navend, l "niha pirs ew e b awa mirov d bikaribe nehle ku Iraq bi temam ji hev bikeve".

Dr. Guido Steinberg di destpka lkolna xwe de dinivsne:
"Iraq d di pşeroj de nema ew dewleta navend be, ku ta rxandina Sedam Hisn di sala 2003 de b. Desentralsekirina funktsyonn dewlet tek stratciya realst ji bo nehiştina tkna Iraq ye. Ev yek ji sala 2003 ve li jr tgeha federalzim t guftgokirin. Ji bo v areseriy j metirsiyn mezin hene. L dsa j pşketinn ji bo Iraqeke federal d nikaribin bne rawestandin."

Nivskar lkolna elman ya bi sernav "Iraq di navbera federalzm tkna dewlet de" digih w encam ku "areseriya federal" d bikaribe tkna dewleta Iraq rawestne. L ku ev stratc tk , d encamine negatv dikarin pk werin: "perebna Iraq, ku d tikes kfxweş neke, destdirjkirinn leşker ji aliy dewletn cran ve dibe ku şerek ekdar di navbera hzn ş bi xwe de pk b".

Pirsa Kerkuk

Dr. Guido Steinberg dinivsne ku ligel ku serok Iraqa federal Celal Talaban serok herma Kurdistan Mesud Barzan tim eşkere dikin ku ew naxwazin dewleteke kurd ragihnin. L ji ber ku Kurdistana Iraq di forma xwe ya royn de ne zde dewlemend e ku bikaribe bibe xwed dewlet, ew hewil didin ku destn xwe deynin ser nefta Kerkuk. Steinberg diyar dike: "Ten hatinn ji firotina petrola Kerkuk dikare r li ber Kurdan veke ku dewleteke xwed aboriyeke xurt damezirnin. Siyasetvann kurd ihtmata xwe ya zde ji bo petrola li Kerkuk inkar dikin, btir bal dikişn ser maf wan drok di bajr de, ku ew w wek bajarek bi esil kurd bi nav dikin. Ligel ku girdana hestyar a Kurdn Iaq bi Kerkuk re nikare bte piştguhkirin, bi kman hewildanine stratc ne ku siyaseta kurd dixe bin bandora xwe."

Li ser refernduma Kerkuk Dr. Guido Steinberg dibje ku wilo diyar e ku referendum d ji bo Kurdan baş derbas bibe. L hing Tirk d bixwaze ku leşkern xwe derbas Kurdistana Iraq bike, da ku r li ber dewletbna Kurdan bigire.

Ji ber v yek lkolna elman ji Elmanya Yektiya Ewropa re pşniyar dike, ku peywendiyn xwe yn ligel Partiya Demokrat a Kurdistan (PDK) Yektiya Niştiman a Kurdistan (YNK) bi kar bbin, da ku "Ereb ji Kerkuk neyn derxistin, berjewendiyn kmneteweyan li herm bne paraztin Kurd areseriyek bipejirnin ku neft li tevaya Iraq b belavkirin".

Li ser mesela gefn Tirkiy hatiye nivsandin: "Ji ber ku partiyn kurd d bixwazin ku Kerkuk li dij gefn Tirkiy bi herma xwe ve girbidin, gerek Yektiya Ewropa di axavtinn ji bo endametiya Tirkiy di Yektiya Ewropay de herweha di guftgoyine d de hewil bide ku nehle ku Tirk tedexul bike. (...) Gerek Yektiya Ewropa Elmanya ji Tirkiy re eşkere bikin ku peywendiyeke hevkar bi Kurdistana Iraq ya stabl ewle re ji berjewendiyn Tirkiy ye, bi taybet ji bo aboriya rojhilat Tirkiy herweha stablteya hermn Kurdan li Tirkiy bi sd e."

Ev yekemn car e ku li Elmanyay lkolneke bi v şwey t amadekirin. Giringiya v lkoln, ku ji 30 rpelan pk t, ew e ku dezgeha ew amade kiriye (Fonda Zanist Siyaset) ji aliy dewleta elman ve t fnansekirin. Tev ku ev fond xwe wek "dezgeheke zanistyane ya serbixwe" bi nav dike, l ew di pirsn siyaseta derve ewlekariy de ji bo parlament hikumeta elman dixebite. Nivskar lkoln Dr. Guido Steinberg j bi salan wek pispor teror ji rawjkar Elmanyay re xebitiye.

Ta niha hikumeta elman di mesela Kurdistana Iraq de pasv e. Ligel ku gelek welatan peywendiyn dplomas bi Kurdan re kirine j, l Elmanya alak nebye. W li Iraq bi tevay temaşe kiriye bi şweyek eşkere nexweztiye sstema federal bipejirne. Di serdana xwe ya daw bo Kurdistana Iraq de, seroka Partiya Keskan a elman Claudia Roth ev siyaseta hikumeta xwe rexne kir j doz kir ku li Kurdistan bi roleke alaktir rabe.

Dibe ku derketina v lkoln di v dem de bibe nuqteyek ji bo guhertina siyaseta Elmanyay li hember Kurdistana Iraq destpka peywendiyeke xurt alak bi Kurdan re.

Tevaya lkoln bi ziman elman dikare li v der b xwendin: www.swp-berlin.org.

E-Mail: sirwan@amude.com
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000