www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
19.11.2004 - 10:08 [ 1729 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Pwstiya tekzkirina kurdiyeke resen -paşeroj-

Jr Dilovan


Jr Dilovan
Ber her tişt, dixwazim bnim zimn ku ez ne pisporek zimn im. L bel min bingeha kurdiya xwe ji dlok, lork, zargotinn dayika xwe şevn zivistanan ji dengbj, rokbj destanbjn ku li mala me digihan hev, girtiye. Ji aliy din ve ev sh s sal in ku li gor xwe bi v zar şrn dinivsim.

Dewletn ku xwed al, ax saziyn bingeh, di war pşvebirina zimann xwe yn netewey de, xebatn mezin n zanist pk tnin ku ziman xwe birkpk, resen tekztir bikin. Herwiha rzik rznameyn derbar bikaranna zimn bi destn pispor zimanzann xwe didin amadekirin sepandin.

Mixabin em kurd ne xwed derfetn wiha ne ku ziman xwe bi rzik rznameyan ji aloz tevliheviyeke giran rizgar bikin. Lewra ax ar pere ye, her kesek bi ser xwe pispor zimanzanek kurd ye. Di valahiya mezin a di war nivsa kurd de, i kes ku dikarb end peyvan bne cem hev end hevokan saz bike, xwe nivskar zimanzan dida xuyakirin. var li ser daktloya xwe rdinişt sibeh radib pirtka xwe dişiyande apxan. Ez bawer nakim ku nivskar li qas ziman kurd di ti zimann din de
hevqas erzan be.

Herwiha d di pirtkn hinek nivskarn me yn bi nav deng de j, ewtiyn ku neyn bexşandin, tn dtin. Ez end mnakn pik, l pir bi wate
bidim:
Di rzimaneke kurd-elman de, (kes bixwaze, ez dikarim navan j bidim) hevokek bala min kişand: "Min taşt kir." Diyar e ku nivskar me y kurd tirk hiziriye kurd nivsiye. Di tirk de ji "min taşt
xwar" re "kahvalti yaptim.", ango "min taşt kir" t gotin.
Mnakeke din:
Nivskarek me y din bi nav deng di pirtkeke xwe de "bindeq"a ku ji kurd ketiye tirk bye "findik", weke di tirk de t bikarann, ango "findiq" nivsiye.
Nivskarek din "arov"a ku ji kurd ketiye
nava tirk bye "ereve", mna tirk nivsiye.
Gelekn din, gotina "ez dijm" bi "ez jiyan dikim" berevaj dikin. Ew kes nizanin ku jiyan nay
kirin, l t jiyandin.
Ez dikarim bi sedan mnakn wiha birznim. L ez pdiv nabnim.
Gelek nivskarn me j, weke ku ji herma j hatin ten re binivsin, li ker miqersiy siwarbne peya nabin. Heb neb ten ji bo herma xwe ango devoka herma xwe bi kar tnin. W hing j mixabin xwe nagihnin xwendevann ar pereyan. Xwe bigihnin j, nayn fmkirin. Li gor dtina
min, ev sedemeke her bingehn a tevlheviya ziman kurd ye. Bi v gotina xwe, ne ku ez devokn cgey pik digirim, berevaj v ez wan mna avkaniya ziman kurd dibnim. Lewra ew ne lawaz, dewlemendiya kurd
ne. L bel qet gengaz nabe ku bi devokn cgey wjeya kurd berhemn hemdem n kurd derkevin hol.
Li gor nrna min, berhem zargotinn devk yn kevin, pwste bi devokn cgey werin nivsandin dest li tpeke wan j ney werdan. Lewra gelek peyv gotinn kevin ku windabne, di nava wan de veşart ne. L em
ranebin di sedsala 21 de zimanek kurd ku li her ar pereyan were bikarann fmkirin, derneynin hol, wjeya kurd di nava wjeya chan ya hemdem de ch nagire.

Hinek nivskarn me j ji lkoln lgern direvin, ten li qiraxa derya ziman kurd avjeniy dikin. Xwe li plan nadin bernadin kraya v derya bbin. d dema di bikaranna peyvan de li astengiyan rast tn, ser li peyvn kir ango mekank dixin. Ev j h btir ziman me dixe nava aloz tevliheviy.

Bi dehan, bi sedan bi hezaran xwendevann kurd ku dil xwe dane rya v ziman delal, heyir dimnin ez li gil gazincn gelekan ji wan rast hatime. Nizanin ji peyveke ku bi ar-pnc şweyan t bikarann, kjan hilbijrin. Ez bi xwe j di bikaranna gelek peyvan de, dimnim di nava
hernayeke mezin de. d min li gor ezmn zanna xwe reke ku ez p bawer im, vekiriye. L bel qet ne di w angaşt de me ku ji sed sed rika min j tekz e. Ji ber v ez dibjim, bi awayek lezgn hewcey bi komcivn xebatn pispor zimanzann kurd n ar pereyan heye.

Ez dixwazim werim ser peyveke ku ji aliy hinek nivskar zimanzann me ve t bikarann. Her iqas hinek nivskar rewşenbrn me peyva "paşeroj" bi wateya dahatu, ango roja were bi kar tnin j, ez di w baweriy de me ku dema ji dev wan derdikeve, aql wan j mna min die bi şn (pişt) wan ve. Lewra peyva "paş" ti caran j dahatuy nayne aqil mirov. Kesn ku ev peyv bi kar anne, v yek bi peyva "paşdeavtin" ve girdidin "pş" "pşe" tevlhev dikin. Dema ku "pşroj", ango rojn pş were gotin, ev rast e. L "pşeroj" ne "pşroj" e. Ji aliy din ve "paşveavtin" an j "paşdeavtin" nabe sedemek ku dahatuy bike "paşeroj". Lewra li gelek deran ji dvla "paşdeavtn" "pşdeavtin" j t bikarann. Li gor
xwediyn v angaşt, dema em bibjin li paş binre, ew y li k binrin?
Dema ku bibjin "paşve here", ew y bi k ve biin? Wek din, peyvn ku ji "paş" derketin hol, y werin i watey? Mnak: "paşver", "paşven" hwd.
Ev peyva ku tevlheviyeke mezin xist nava zimn, ji k derket keng derket? Min bi xwe yekem car ji Medya Tv, d re ji Kurdistan Tv bihst. Koma Berxwedan j, di strana xwe ya "Ey serok me paşeroja me" de
bi kar an. Herwiha straneke ku ji sed pirtk btir bandora xwe dike, bandora v peyv li gelek kesan kir.
Ji bo yektiya zimn ev xeteriyeke mezin e ku b lkoln lgernn mezin, peyvn aql mirov bigelicne, wiha hsan werin bikarann.

jirdilovan@web.de
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000