www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
05.06.2007 - 13:53 [ 1886 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Kuştina Seydo, kerba bav min pnsa min

Ibrahm Seydo Aydogan


Ibrahm Seydo Aydogan
Herkes rokeke w heye, yn min dudo ne; herkes mamosteyeke w heye, yn min ew j dudo ne. Ez di v nivs de roka herdu mamosteyn xwe yn kurd qedern wan yn ku şibiyan hevdu, vebjim...

Kjan sal b, niha nema t bra min, dibe ku sala 1984an an j ya 1985an be. Ez 8-9 sal bm. Dema dibistana seretay b. Heta w dem, weke hem zarokn kurd yn heyama me, ez bi kurd dipeyivm, l ez fr tirk j bbm. Me hersibe li dibistan bi tirk behsa xewnn xwe yn şeva y, ku me bi kurd dtibn, dikir em ney xwe ji bikaranna zimanek, ku fermana w hatib derxistin, bi dr diketin.
Ji zarokatiya min her pir ev byer di bra min de zelal e.
L zarokat baqil ye. Xelk i bikiraya, me j hema weke wan dikir. roka ku ez vebjim j, ji ber v qerektera zarokatiy dest p kir.

Meha Remezan b. Er, ji ber ku ez tim bir dibm, min nikarb roj bigirtaya, l ez bi heyecana dil xwe y zarokatiy ketibm taya jiberkirina nyta rojiy. Hevalek min ku roj digirt, heb: Hemdn Ern. Hemdn serok sinifa me b du salan ji min mezintir b. Lawikek dirj, zef reşik b avn w yn gir, tim dibiriqn. Ji ber w, hevaln me yn dibistan nav w kirib piska reş. Min di romana xwe ya yekem de behsa roka w j kirib.

Ji ber ku bav min di nifs de ez du salan mezin dabm nivsandin min ji ber v hind du salan z dest bi mekteb kirib, di sinif de y her pik ez bm. Di zarokatiy de, temen ji bo tgihiştina hin tiştan gelek giring e. Qey ji ber w ez tim ji hevaln xwe dimam.
Gava min ji Hemdn pirs, b mirov nyta xwe awa dian, w ji min re got:

"Binihere, tu nyta xwe weha bn," bi deng xwe y zzok bi kurdiya xwe ya zarokatiy nyta xwe an: "şev bi nt im..." dewam kir. Hemdn end caran ji bo min dubare kir, l min dikir nedikir, min nikarb ji ber bikiraya. Min l niher ku ez nikarim di bra xwe de bigirim, min rab ji w xwast ku ji min re li ser kaxezek binivsandaya, da ku min bikariya li mal ji ber bikiraya. Meseleya nivsandin ji k hatib bra min, ez nizanim.
Hemdn fahm nekir, b min behsa i dikir.
Nivsandin? (W gav me nizanb ku mirov karb bi kurd j binivsandaya.)
Ber, w xwest wan gotinan di ser xwe de wergerne tirk bi tirk ji min re binivsne, l neb. Kfa w ji tirkiya nyt re nehat. Pişt bhnek, ji bo xwe ku li hember min km nşan nedaya, Hemdn rab bi tpn tirk l bi ziman kurd ji min re nivsand.
Ez dibjim qey tiştek bi v reng nivsandib:

"Işev binetim, sib rojimi
rojiya remezane, remezane vesale
digrim ji bo hede
hede kebul biki"


Seydo Aydogan (1963 - 05.06.1992)
Ev ar rzikn ku bi devok Qoser ji aliy du zarokn ku ziman wan hatiye qedexekirin, hatine nivsandin, bi ser xwe, weke teksteke weha ku div b deşfrekirin, dixuye. Ji ber ku, heke mirov nizanibya, ji bil kesn ku ew tekst nivsandiye, yan ji min w p ve, kesek din nikarb tiştek ji v nivs fahm bikiraya. Ji xwe roka me j ji ber v sedem giring e.
Elbet hay me ne ji tpa "x"y "w"y "q"y ku d "hede " bikiraya "xweda" "kebul" j bikiraya " qebl" ne j ji tpn şoqey heb.

Ez zarokek hebek şm bm. Merivn me h j dibjin ku gava ku ez pik bm, wan nedixwast ku ez bima maln wan. Ji ber ku ez li şna xwe rnediniştim. Min hertişt li bin guh hev dixist tiliya xwe di her qul de radikir. Qey ji ber w b, ku ez ji nivsa ku Hemdn dab min, ketibm şik. Bi w aqil xwe y zarokatiy, min ji xwe re got "gava ku mirov dixwne, mirov fahm dike ku ev ne nivsa kurd ye." Min baş t derxistib ku div tpin din ji bo ziman me hebya. (Elbet hay min w gav j tune b, ku Celadet Berdirxan pnc sal ber min ev pirs ji xwe kiribn.)

Ez bi w nivsa ku Hemdn li ser kaxezeke pik nivsandib dab min, m mal. Bi armanca jiberkirina nyta rojiy, ez li devereke hwan rniştibm min hey dixwend. Hay min ji min tune b ku min weke feqeyan j ser xwe di ber re bi melodiya zarokatiy dihjand. Carek min l niher biray min mezin, Seydo, y ku xwe li ser dwan dirj kirib li televizyona me ya reş sp temaşe dikir, bang min kir got:
"Ew tu i dixwn, lo?"

Gava ku Seydo bi min re alaqedar dib, ez gelek şa dibm. Ji ber ku ez piktirn lawik mal bm li dibistan j tra xwe zrek bm, kfa w ji min re dihat. Carinan di kirina dersan de j al me yn pik dikir. Seydo di esl xwe de mamoste b, l ji ber ku ew tev li hin tevgern poltk bb, dosyeya w ya serldan tucar encameke ern wernedigirt. W dem ji bo torpl j diviya droka malbat j tra xwe paqij bya, l ya malbata me ji ber de di ser re b. Seydo k dixist nav, ji wan re heman peyiv dihate gotin: "Ji bo van terorstan neyin cem me."
Gava ku ez hatim ser hiş xwe, min got : "Ez nyta rojiy ji ber dikim."
Bişir ser xwe hejand.
Got: " ew i kaxez e di dest te ye?"
Min kaxez nşan w da got: "Hevalek min nivsand ji bo ku ez ji ber bikim."
Seydo bi kf bişir, l hebek j şaş bb, ji ber ku w deng min bihstib ku min bi kurd digot.
Bi nvhenekan got: "Hela ka bne", dest xwe ber bi min ve dirj kir, da ku ez kaxez bibim ji w re.
Min rab kaxez da w. Seydo, veket, weha bstikek li w kaxeza ecb w destnivsa zarokane niher. Dibişir j. Rab pişta xwe da balgifn dwan cih ji min re kir. Kaxez nşan min da tiliya xwe dan biniya peyva "hede" got:
"Hela vya bixwne."
Min got: "Xwed."
Dsa bişir.
Got: "Er, l tu tişt ser kaxez naxwn. Ma hede xwed wek hev in?"
Min j zanb ku ne wek hev in, l bersiv li cem min tuneb. Ev mijar w roj ji min re bb xweştirn lstika zarokatiy.
Li ser daxwaza w, min kaxez pnsek ji w re ann.
W ber tpa X nivsand bi d re j peyvn "xwed" "xwe" "xw" "xanim" "xan" nivsandin.
Got: "H X ne yek in. Di kurmanc de em X bi v away dixwnin." Ji min re bi mnakan behsa ferqa Hy X kir. Bi d re j hers tpn şoqey ", , ".


Hesen Seydo
Ez niha nizanim b Seydo ji k bi i away fr wan tiştan bb, l di wan demn ku min kurmanciya mal hd ji br dikir de, v fra Seydo ji min re b bingeha jixwepirsnan.
Ji ber ku min nizanb ku kurmanc qedexe b, min ji gelek hevaln xwe re behsa wan tpan kir. Elbet, weke gelek tiştn zarokatiy ji ber ku ez y pik bm min nikarb bi kes, hevaln min bawer min nedikir digot "de here lo! Tu van tiştan ji ku derdix?"
Bi ten Hemdn hebek bala xwe dab tiştn ku min digotin w j end mnak dabn min gotib "welleh rast e" ez dibjim qey dsa Hemdn bi xwe b ku ji min re gotib ku ev mijar li dibistan qedexe bn.

Sal bihurn di ser re...
Hemdn, weke ku min di roman de behs kirib, ji ber şer xwe y bi ap xwe y sxur re, teva dya xwe di mala xwe de hate kuştin.

end saln din j di ser re bihurn...
Seydoy ku d bb mamosteyek zarokn kurdan pişt du saln Bils tayina xwe h w sal anb Qoser teva zewaca xwe law xwe y heftrok j bi me re dima bi temam bb sermiyan mala me, ser sibehek, li ser rya dibistan, ji aliy dijminn kurdan ve bi s guleyan hate kuştin. Şagirtn w bi dereng p hisiyan, ku mamostey wan hatiye kuştin w roj agir bi kolann bajr xistin.
L me i bikiraya j, Seydo bi şn de nedihat...
Bi v away herdu mamosteyn min j hatin kuştin...

Em, weke hem malbatn ku zarokn wan hatine kuştin, h j nikarin sebeba v kuştin fahm bikin em h j briya Seydoy dikin. Peyv ji v ş v kerb re tuneye... Hem şayes li hember v rewş bkr in... Ne ez, şah romannivsan j were, nikare v ş rave bike.

Dil bav min li hember v kerb debar nekir. Salek di ser kuştina w re nebihur, bav min bi kanser (pnceşr) ket heta ku par ser dilovaniya xwe j, nema peyiv. Par kansera ku ji qirika w avtib pişk, derba dawn l xist... Belk w j al w kanser kir. Ji ber ku bav min yanzdeh salan b deng, b rawestan ji dil li benda mirina xwe mab..."

Bel, Seydo 5 meha hezrana sala 1992an li Qoser hate kuştin. Duwanzdeh sal derbas bn. Ji roja kuştina w bi vir ve ye, ku ez herroj w di xewnn xwe de dibnim.

Di nava alavn Seydoy de, me lnskek dtib hing me fahm kirib ku w helbest j dinivsandin.

Pişt kuştina w bi pnc mehan, min j dest bi nivsandin kir. Belk pişt dtina lnska w min dest bi nivsandine kiribe, ez baş nizanim. Ji nivsandin p ve tiştek ji dest min nedihat... Ji ber ku min zanb ku kurd qedexe b, min j di ser de weke Seydoy btir helbestn bi tirk dinivsandin helbestn xwe yn bi kurd j di nava deftern xwe de vedişartin.
Ev duwanzdeh sal in, ku Seydo dev ji min berneda...
Min xwest ez bibma Seydo...
Min pirtkn pirtkxaneya w dil w ji xwe re hilann...
Ez li ser şopa w bm mamoste...
Ez her xebitm xebitm... heta ku ez bm Seydo.
Gava ku Seydo hate kuştin, ez şanzdeh sal bm ew bst neh...
W roj Ibrahm j bi Seydo re hate kuştin...

Ev duwanzdeh sal in, ku nav min Ibrahm Seydo ye ez ji bo hilanna heyfa w dinivsnim... Ji bo min tu armancn nivsandin yn din tune ne... Bila b zann, ku heyfa w d qat bi qat b hilann...


* Ev nivs di sala 1997 de, pişt kuştina Seydoy bi pnc salan hatib nivsandin, di 04.06.2004 hin guhertin t de hatibn kirin di "var Baş" de hatib weşandin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000