www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
23.09.2006 - 12:15 [ 1901 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Rexnekirina serhatina Kurdistana Başr

Şrko Deqor


Şrko Deqor
Federalzima Kurdistana Başr bidestketina kurdan a biten ye ji xebata nzka sed sal di serdema hevdem de. Ew ne bidestketineke kurd a xwer ye. Heger ne ji kawikbna Seddam Hisn destwerdana emrk ba, d ev federal anha tune ba. Ev rast teqez dike ku ti şoreşn biserket di droka kurd de tune ne ji pv şoreşa mdiyan a li dij aşriyan ber nzka 2120 sal.

Federalzima Kurdistana Başr helbet bidestketineke bqam girng e ji tevaya kurdan re. Me nirx w gelek xwn daye. Ji loma xurist ye ku her kurdek serfiraz li chan di war xwe de li gor şniya xwe bi hem hza xwe piştgirtiya v serhatin bike. L piştgirt ne hema bi pesn beristin ye. Rexnekirin frbna ji briy bingehn in ji bo paraztina v berpekirina yekane. Serhatineke drok ya gelek berfireh biş li cem me kurdan he ye, ev end hezar sal in ku eyn pirsgirkan me ji pkanna yekt azadiy berbend dikin. Div em girngiyek zde mezin bidin xwendina drok em ti carn din nekevin şaştiyn xwe yn kevn.

Bguman erniyn girng di serhatina Kurdistana Başr de he ne, l ji aliyek din ve gelek nern j he ne, hinek ji wan bigef in. Ez d li vir bizav bikim ku ez nern pirsgirkn her girng di v serhatin de bi kurt bijimrim bnim zimn. Ez d behsa metrisiyn dervey nekim, imk ev metris ne beşek ji aliy xwey y v serhatin ne. Ji aliyek din ve, hn ne xuya ye heger em dikarin damargriya ol wek metrisiyeke cid babet bikin.

Di dtina min de, pirsgirkn nern yn her girng di serhatina Kurdistana Başr de ev in:

1. Binyata civak ya paşket nehevgirt ya gel herm
Hokar (faktor) civak hokareke gelek girng e di droka kurd de, paşketina siyas ya li herm vebeyneke yekser a paşketina civak ye. Nehevgirtina civak ya kurdan anha ji ber lperest hermtiy bi radeya yek sedema bingehn b ya binketina kurdan a herdem di damezirandina dewleteke serbixwe de. Ev pirsgirk div ji kok de b areserkirin. Di raya min de, heta ku kurd bi hişmendiyeke lperest herm belk zaravperest j raman bikin, ew d ti car nikaribin bigihn w yekbna pwst ji bo pkanna azadiy.

lperestiyeke bi taybet tund ji ber iyaytiy di nav kurdan de pk hatiye, v dawiy bi tr hatiye xurtkirin ji aliy rjmn zordar ve. Hermt zaravperest meremine ne gelek kevn in, l bandora wan ne kmtir metris e. Ji loma zorbirina van pirsgirkan ne tiştek hesan e. Mixabin, serokatiyn kurdn Başr bi piran lperest herm ne, partiyn wan j li ser van bingehan hatine avakirin. Ji loma mirov nikare hv bike ku ev serokat bi xwe şer van pirsgirkan bikin. Ev şer d hevber berxwedaneke mezin b ji aliy derebeg axayn lan n paşver ve li herm.

Pşketina abor rabna aboriyeke pşesaz kilta yek ye ji bo hilqetandina van nexweşiyan, l ev j d demeke pir dirj bistne. Ji loma, div digel w kampanyayeke civak ya berfireh li dij lperest, hermt zaravperestiy pk b. Kampanyayeke dizgnkirina civak, brwerkirin avvekirin ku kurdan fr bike, b iqas neyekbn di briy de ziyan gihandine wan. Ev kampan div li ser destn rewşenbr xebatkarn serbixwe pk b, imk dre ye ku ew li ser destn hzn siyas yn herm pk b. Sedem j ew e ku ev hza hebn berdewamiya xwe ji van nexweşiyan distnin. Ez d di gotareke taybet de v tişt vepijilnim.

2. Binyata paşver nehevgirt ya hzn siyas yn herm, timakariya wan knn wan n navxwey
Rexneyn ku mirov derbar serokatiyn siyas yn Kurdistana Başr dikare bike, nayn jimartin. Şaştiyn wan n stratj tektk kembax ziyanine gird anne ser kurdan, şern wan n navxwey bne sedema ketina hezarn goriyn kurd n bguneh. Binyatn partiyn sereke yn herm binyatine l herm ne, hin serokin wan bi xwe j bqam lperest paşver ne bingeha hem vewniyn wan berjewendiyn l ne. Partiyn wan, wek ku David McDowall dibje, konfederaltiyine l ne. Wek din j, gelek nakok knn veşart di nav van partiyan de he ne, ji aliyek din ve j knine mezin di nav line snordar de li herm he ne ji ber şer heyfine kevn. Ev kn li bend delveyek ne da ku biteqin.

Tişt her metris li vir ew e ku binyata l herm binyateke qels e, herdem gefa jihevketin li ser w he ye. Ev tişt tev hem knn hey şmaneya (ihtmala) binketina v serhatin vegera şer navxwey serberdan mezin dike, şniya vemayn ya Kurdistan li ber metrisiyn dervey j qels dike. Mixabin, piraniya serokatiyn Kurdistana Başr zde timakar in j, stratjiya xwe hn j bi şiklek veşart li ser drkirin pişaftina aliyn din dimeşnin. Ev stratj bikr hilgirtina berpirsyariya gelek wek gel kurd ku di rewşeke wiha aloz de ye, nay.

Rast e, ji aliyek din ve mirov dikare pirsyar bike, gelo damezirandina partiyine xurt mezin nel di civakek l de wek civaka Kurdistana Başr gengaz e? Tev ku ev tişt anha ne gengaz be j, divab hzn siyas yn herm yekser kampanyayeke gişt dest p bikirana ji bo pkanna lihevhatineke gişt di nav hem lan de ji bo puxtekirina civaka kurd ji van nexweşiyan. L ew ti car wiha nakin. Mixabin, ne xuya ye ku serokatiyn Kurdistana Başr ji evqas şaşt azar fr bne. Nakokiyine pşeroj ne dr in, heger ev rabnn bi cih b, d ew bguman destpka dawiy ya federaliya Kurdistana Başr be.

3. Fesada dar, piştvan, partt hikum malbat
Diyardeya fesada dar gelek belav xurt e li Kurdistana Başr. Teqez ew belav xurt e li Rojhilata Navn tevaya Chana Sisiya j, l her yek div bi xwe raman bike pirsgirkn xwe areser bike.
Fesad di hikumet saziyn Kurdistan de ji payeyn her bilind ta yn her nizim he ye. Em p dizanin ku piraniya berpirsyaran di hikumeta herm de bne milyardr, ev tişt ber giş bandoreke nern li rewşa jiyan ya gel dike. Helbet em behsa hermek li Rojhilata Navn dikin, fesad beşeke bingehn e di hişmendiya rojhilat-navn de. L eveya yekcar nabe behaneyek ji bo lborna v birratiy.

Gelek caran fesad li Kurdistan rehine w yn l he ne. Wek nimne, gelek caran fesada hin berpirsyarn bilind t hvişandin (piştguhxistin) ji ber ku piştgirtiyeke wan a l ya xurt he ye. Partiya ku berpirsyarek snordar li devera w bi fesada rabe, newre w ji kar bixne, imk desthilateke l ya xurt li d w he ye, jikarxistina w d pirsgirkine gelek mezin bne hol. An j imk serokatiya v partiy ditirse ku heger ew v berpirsyar ji kar bixne, d la w yekser hevbendiya xwe ji partiya w biguhze partiya mezin hevrik (pşbez) a din. Di herdu rewşan de j encam yek e.

Piştvan j rehine w yn l herm ( helbet malbat j) he ne, partt, dabeşkirina patiyane hikum malbat diyardeyine xwed bandoreke gelek nern ne, ku div bn hilqetandin şer wan b kirin. Rola hikumet li vir sereke ye, l div xelkn herm j di riya protesto, xwepşandan daneheva mzayan re zext li hikumet bikin, da ku dizgnkirina v rewş bilezne.

4. Başkirina rewşa jiyan gerek e.
Tev wan bizavn ku dixwazin Kurdistana Başr wek Swsraya Rojhilata Navn ji me re wne bikin, em baş p dizanin ku gelek pirsgirkn abor xizmet l he ne. Xelkn herm van pirsgirkan ji min tir dizanin, l ez dikarim behsa hinekan ji wan bikim. Nirxn zde bilind n ardman şewtemen kiriyan, pirsgirkn kehreba av, kmbna annbern (istismarn) dervey mişxetiya ji bo dervey welt pirsgirkn her mezin in li ber hikumeta herm. Em v dawiy dibnin ku gel herm dest p kiriye xwepşandan protestoyan li dij v rewş dike. Div ev tişt berdewam bibe, imk li gor zengnbna herm divab rewşa w ji wiha tir ba.

Berhengar metris pir in, zorbirina wan, wek ku me got, erkine dijwar j re divn. Erkine ku bi hevbeş ji aliy hikumeta herm ve ji aliy rewşenbr xebatkarn azad ve j pk bn. Rewşenbr xebatkarine ku ne bi plan berjewendiyn partiyn mezin ve girday bin; erkine ku ber bi rizgarkirina civaka kurd ji nexweşiyn w yn kevn ve rberkir bin; erkine ku armanca wan brwerkirin avvekirina kurdan be derbar metrisiyn birra ku ew di wan de ne.

Heger ev pirsgirk giş neyn areserkirin, d ev serhatina kurd a yekane bhagiran di metrisiyek mezin de bimne. Hviya rizgariy ya biten di dizgnkirineke civak ya rehdar (radkal) veterisandina nexweşiyn drok yn civaka kurd de ye.

shergodakouri@msn.com
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000