www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
31.07.2004 - 20:00 [ 2113 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Bahman Ghobad şa jidayikkirina snemaya kurd

Chris Kutschera


>> Bahman Ghobad

>> Bahman Ghobad
>> www.bahmanghobadi.com
Li gel ku ew hertim dikene, Bahman Ghobad ne mrek bextewer e. Sedema nebexteweriya w ew e, ku di welatek de, ku dev bazarvaniya w hn li hev dikeve, ew wek derhnerek filman div berpisiyariya tevaya prossa kirina film hilgire ser miln xwe. Div ew dirav peyda bike leystikvanan bineqne di heman dem de wek derhner bixebite. L ber ku ew gavek j bavje, div ew pirtka film binivsne erkirina dezgehn ran bo pkanna film peyda bike. Ew rberiya leystikvanan dike, ku piraniya wan ne yn pispor in, herweha belavkirina di film de amade dike bi r ve dibe. Di guftgoyek de li Festvala Filmn Kurd li Douarnenez li rojavay Fransay, Bahman Ghodab gazinan dike dibje: "Ev tişt hem 95% ji dema min dixwin. Ev serşeke mezin e. Ten 5% bo afirandin ji min re dimnin." Nv bi henekan, ew dibje: "Hercara ku ez dest bi filmek n dikim, ewqas problmn min dibin, ku pişt qedandina beş yekem ez daxwaz- qewtnameya xwe ya daw careke din dinivsnim".

Herweha sedemeke din nahle ku Bahman Ghobad bextewer be: Ew kurd e.
Ew dibje: "Demeke bexteweriy li cem kurdan peyda nabe; grkek di qirka wan de heye. Ew dixwazin biqrin, l nikarin. Droka wan drokeke koberiy ye; drokeke miletek ye, ku tim di livandin de ye. Di v yek de, tiştek wan snemay, ku hunera livandin ye, dişibin hev".

Bahman Ghobaddi 1968an de li Baneh, bajarek pik li Kurdistana ran, ji dayik b. Bav w y pols mnaka w tişt b, ku di wan rojan de "control freak" j re dihate gotin. W tim ji kur xwe dixwest, ku livn w şirove bike herweha dixwest ku bizanibe, b ew di k i dikir.

Baneh end caran di şer Iraq-ran (1980-1988) de hate bombekirin. Ji ber v yek, malbat di 1983an de kober Sanandaja paytexta herm b. Bi piştgiriya bav w, y ku hv dikir ku ew d nehle ku ew mna gelek ji ciwann Sanandaj bibe bikarhner dermann benc (muxedrat), Bahman 15 sal b qehremanek werzişa pevn. Di w dem de, dostaniyeke w bi wnekşek re b, ku xwed studyoyeke nzk salona werzişa pevn b. "Hercara ku ez dim salona werzişa pevn, ez nv seetek ztir ji mal derdiketim, da ku biim cem heval xwe y wnekş. Rojek me biryar da, ku em bi hevre biin wney sirşt bikşnin. Dema wneyn me hatin amadekirin, w ji min re got, ku w bawer dikir, ku min tiştek ecb kirib. Bi v serketin di pişta min de, min dest p kir ku xwe mijl pirtkn wneyan bikim. Wilo min dest p kir; bingeha snemay j yan wnekş yan j ngarkş ye".

Bahman ciwan dest p kirib, ku li filman temaşe bike; w gelek caran filmn vdyo kir dikir bi alkariya dilovan a diya xwe, ya ku end caran ji mr xwe re digot, ku kur wan xew kirib, l di rastiy de w li filman temaşe dikir, li wan diner. Bavek zordar, diyek xuşkine dilovan, ev roka xortaniya Bahman ye; rokeke ku ew dixwaze di film xwe y b de bje, filmek ku tim ji ber byerine bileztir di jiyana w ya xebat de dihate bipaşxistin.

Pişt beşdarbna di yaneyeke hezkern snemay de, Bahman Ghobad biryar stand, ku snemay bixwne ber xwe da Tehran li w der 8 saln zor di fakulteya snemay de derbas kirin.

Serketina w ya mezin ya pş pk hat, dema ku w karb derhner navdar Ebas Kiarostam qayil bike, ku bi w re bixebite. Ew agahdar b, ku Kiarostam dixwest filmek li ser gundek ecb ke li ciyek bikrhat digeriya. Bahman Ghobad bi Ebas Kiarostam re axiv j re got, ku ew dikare alkariya w bike. Ew bi hev re n Kurdistana ran Bahman Ghobad b alker Kiarostam bo film w "Ba". Ji bo Bahman ew tecrubeya jiyana w b. W dest p kir, ku li ser dest durust pisporek kirina filman fr bibe, b awa mirov derhneriya filmek dike.

Piştre, ew rast Musin Mexmelbav, bav hevala xwe strka serket ya snemaya ran Samra Mexmelbav, hat. Bahman wek şwerdar teknk y Samray hate hilbijartin piştre b yek ji du leystikvan sereke - yek ji mamosteyan - di film Samra Mexmelbav "Textn Reş" de.

Bahman Ghobad ji xwe raz b. Ew bi ser ket, ku w du derhnern ran yn navdar birin Kurdistan: "Kurdistan b welat derhnern filmn huner. Em kurd amade ne, ku ten mesrufa zde bin", Bahman Ghobad dikene dibje.

Film w y destpk "Demek Bo Hespn Serxweş" wek xebata hosteyek t dtin. V film xelata kamreya zrn a Festvala Cannes di sala 2000 de wergirt. Ew roka ciwanek kurd dibje, ku di navbera snor ran Iraq de jiyaneke qaaxiyan dij, ku jiyana xwe dixin xeter. Di dawiya film de, qaaxiyn ku di bahozeke berfeke cemid de xwe bo derbaskirina iyayan amade dikin, wsk dixin nav ava ku hespn wan vedixwin; wneyeke ne normal bo filmek li ran. Bahman Ghobad dibje, dema ew cem berpirs ran bo erkirina kirin belavkirina filman, w ew bo pşkşkirina hespn serxweş şermezar kir. "Min bi henek j re got, ku hesp serxweş in, ne mr; rab w erkirin da min"...

Film w y duyem "Strann Welat Diya Min" j bi şweyek ern ji aliy rexnevanan ve hate pşwazkirin. Ew roka stranbjek kal du kurn w di lgerna jina kal ya pş de dibje; lgernek ku wan di Kurdistana Iraq re dibe, ku ji aliy şer koberiy ve hatiye xerab kirin. Bahman Ghobad şirove dike dibje: "Ev ne rokeke xwed xzeke biten ye mna film pş. Ev filmek ger ye di welatek de, ku serxweş, kf, şer, kujer,... l peyda dibin. Min dixwest eşkere bikim, ku kurdek j di ciy xwe de namne; kurd tim di livandinek de ne". Hers leystikvann bingehn n v film ne leystikvanin pispor in, l muzkvann pispor in. Di v film de, muzk stran gelek giring in, temaşevan ku kurd fm nake, eşkere beşek giring ji film winda dike.

Dsa, mna di "Demek Bo Hespn Serxweş" de, karakter snoran derbas dikin - di filmn Bahman Ghobad de mijareke tim amade. "Ionesco nivsandib, ku dem dijmin mirov y her ps e. Bo min, dijminn mirov yn her ps snor in. Ew ji aliy Hzn Bilind ve li ser kurdan hatin ferzkirin. Ez nefret li snoran dikim. Li Kurdistan rojek derbas nabe, by ku bombeke mnkir ( di bin erd de veşart) bi kesek ve biteqe, dema ew hewl dide, ku snorek derbas bike.

Hin rexnevan dibjin, ku di "Strann Welatn Diya Min" de Bahman Ghobad dihle ku leystikvann w yn bingehn bi şweyek zd ku pwst be mna leystikvann Kusturica bilzin. L piraniya temaşevann li Douarnenez ji film hez kir.

Bahman Ghobad şirove dike, ku ew rast problmine teknk yn mezin hat. "Min dixwest film di rewşeke heway ya taybet de kim: Min di heman dem de berf mij dixwest. Me berf bi dest xist, l ne ewqas gelek wek di saln ber de, ew z dihiliya ber ku em dawiy li xebata xwe bnin. Em bi tevaya tişt karkern xwe, ku dora 600 kes bn, di 30 otobsan de n ciyek din. Li w der, me berf bi dest xist, l ewir tunebn. Daw me film xwe di du seetan de li herma Hawraman bi daw an".

Ji ber ku ew li ran dij, l naxwaze ku li wir bimne, Bahman Ghobad rast problmine din t. Ew ji siyasetvanan hez nake. Xewna w ya ku ew diyar dike, ew e, ku "snemayeke kurd ya rast" biafirne.

"Snemaya kurd mna jineke avis e", ew encam dide, "div mirov alkariya w bike ku biz... Mirov nikare bihle ku bimire. Tu nikar bn ber avn xwe b ez xwe awa hest dikim. Ji bo deh milyon kesan li Kurdistana ran ten ar an pnc snema peyda dibin. ez dixwazim bi baştirnn chan re li ser heman rz bim."


Wergera ji ingilz: Srwan Hec Berko >> sirwan@amude.com

------------------------------------------------------------------
Ev nivsar di "The Middle East Magazine" de, iriya paşn 2003, hatiye weşandin. Wergr ew ji malpera nivskr wergirtiye:
www.chris-kutschera.com/A/bahman_ghobadi.htm.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000