www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
18.10.2005 - 01:01 [ 1947 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Branna xebatker mezin Osman Sebr

Mihemed Mela Ehmed


Osman Sebr
Dibjin y kevn w neb, ny w j nne.
Eva ha di her war de t gotin. Wel j, li ser şehd xebatkern milet me j, ewn iqas gelek in, em pir deyndarn wan in. Vca yek ji van xebatkeran ap me, heval sekretr me, Osman Sebr ye, ew pir ber milet xwe de day. Ji maf w ye em w bnin bra xwe, niha dema w ye.

Di 11.10.1993an de, ap me y hja, xebatker mezin, Osman Sebr, li bajar Şam koa daw kir. ber, li gund Narinc, di 7.1.1905 de, ji serok eşra Mirdsan, Sebr Heyder, ra xwed dab. Ew temenek dirj di war siyaset de, di war helbestevaniy de, di war zimanzaniy de qedand. Xebata w bye kevneşopeke ji milet me re; cih serbilindiy ye.

Ew xebatkerek xurt b, ne ditirseha, ser w nedihate tewandin, avn w nedişkestin, ji mafn milet xwe ne dihata xwar. Lewre b xwed rbazek di xebat de.
H ew di destpka xortaniya xwe de, prb zordariya hov a Toraniyn Tirkan b, şnemayn w li ser raman nernn w yn siyas di dirjahiya jiyana w de man.

Jiyan hevalt gelek şnemayn xwe dihlin. Hiştin Osman, kur serokeşreke mezin, di dirjahiya jiyana xwe de, an ji 1923an ve, dema agahdar rewşa milet xwe b, xwe bi piraniya milet ve girbide, li sstema eşrt koledar bi avn epel binere. inku bi herdu avn xwe di nav xebat de, di zndanan de, qelse axa dtin, mrn hja j, weke Şx Sed herdu apn xwe, yn bi dar ve hatin kirin, dtin.


Mihemed Mela Ehmed
L zordariya Toraniyan hişte di destpka sala 1930 de near bibe, weke xeyn xwe ji xebatkern milet me, ji erd bav kalan dr bikeve xwe li parek ji Kurdistana dagrkir, a li Suriy, bigire. Desthilatn Fransiyan li Suriy pşwaziya w weke axak penaber kir. L weke yek hedin, b alakiyn siyas, ji wan veşart. L ev xort ber şelta mirn, soz day apn xwe, wel j day lehengn şoreşa milet, ku ji rya xebat, ji bo azad serxwebna milet venegere, ne dikar helwesta dagrkeran hember pirsa milet xwe bipejirne. Ji bo w, alakiyn xwe yn siyas netew di dirjahiya jiyana xwe de berdewam kirin. Lewre Tirkan Ereban Fransiyan Ingilzan ew 18 caran kir zndan 3 caran nef kir. roka w bi desthilatdarn Fransiyan Ereban re li Suriy gelek dirj e. Wan xwest alakiyn w yn siyas netew bi gotina xwe ve girbidin, l w dixwest azad be. Xwestin avn w dagirin zik w trkin, l bi helwesta wan hember Kurdan raznedib. Ew kirin zndan, l feyde nekir. Ji Suriy derxistin ber w dan Urdin Felestn, l tu are neda. dema vegeriya Suriy, dsa girtin, v car ew nefy girava Medegesker kirin.
Ji sala 1932an ve, ew helbest bn heval. Di rojn teng de, di quncikn zndann tar de, di drgeh de, li Medegesker li Emman, li Quds, li bajarn Felestn Suriy, li hem devern din, di bje malikn helbest de, kela dil xwe, hv baweriyn xwe, di wan de vedirstin.

Hviyn w di paşerojeke geş de ji milet w re gelek mezin bn. Di baweriyeke xurt de b ku milet w, di gel hovtiya dagrkeran, y mafn xwe yn netew bi dest xwe xe.

Pişt Fransiyan, Ereb hatin ser hukm Suriy, l h azadiya xwe baş nedtn, dest bi Kurdan kirin. Li wan teng kirin, nehiştin tu kes bi kurdtiya xwe bihise, an droka xwe nas bike, an bi ziman xwe bixwne. Osman Sebr bi v zordariy gelek dişiya. Lewre ji xeyn xwe gavine mestir avtin.

W li hember w zulm dt ku Kurd pwst partiyeke siyas ne, da milet bide hev zordariy li ser xwe hilne, hebna xwe li ser parek ji Kurdistana dagrkir wekat bike, mafn xwe yn netew li Suriy bi dest xwe xe.

Lewre di sala 1956an de, bingeha partiy li Suriy dan, b d dil ber milet da xebata b rawestandin, b west.
Vca, ji bo baştir w nas bikin, ez end nimneyan ji helwestn w yn di xebat de deynim ber avn we:

- Dema ew di 1930 de hate Suriy, Fransiyan pşwaziya w weke axak penaber kir, l weke yek hedin, b alakiyn siyas ji wan veşart (ev şert wan b ). dema b binxet, di cih de xwe bi Civata Xoybn ve girda, b endam w. Serdariya w j xwest vegere Bakur li cem Seyid Riza, da karek ji wan re biqedne. B agahdariya Fransiyan . Dema vegeriya, Fransiyan ew nefy bajar Reqay kir, dervey w l qedexe kir. Di w dem de, ji sala 1930, serdariya Xoybn xwest alkariya şoreşa Agr, a bi serdariya Ihsan Nr Paşa bike, da tengiya leşker Tirkan li ser w sist bike. Lewre biryar bi şer Tirkan girt. V serdariy ji Osman xwest weke serok eşrek gereke bi eşra xwe re rabe şer Tirkan bike. Loma dsa b agahdariya Fransiyan ji nefya Reqay bazda Bakur, da xwe bigihne eşra xwe dest bi şer bike. Desthilatn Fransiyan p hisiyan, xwestin w bigirin, l xwe ne da dest wan.

- Di sala 1960 de, hikumeta Suriy dest avt Part hinek serokn w, di nav wan de Osman Sebr girtin ew bargoman kirin bi xebata ji bo veqetandina parek ji Suriy, şelta mirin ser ser wan re bir an. L di gel v şidandina hikumet a hiştib mirin bte ber av girtiyan, Osman Sebr ne tirsiya, ji mafn milet xwe ne hat xwar, ji wan re got ku Kurdistan bi s seriyan e, li iyay Kurdan li Kopan li Cizr, dikevin di nav snor dewleta Suriy de. Osman Sebr ji Kurdn Suriy yekemn kes b ku ev gotina ha bi awak eşkere ji desthilatn Suriy re got.

- Hikumeta Suriy di sala 1966an de, di nav projn xwe de, ji bo Kurdan weke neteweke serbixwe winda bike, Kembera Ereb dan ber avn xwe. Yan şelandina cotkarn kurd, n ser snor Tirk-Suriy ji erdn wan. dest p kir. Osman Sebr weke Kurdek berpirsiyar, sekretr partiya xwe, yekemn kes b di ry v plana qirj de rawestiya. Ji partiya xwe milet xwest ku dij w rabin bixebitin, da ew proje nee ser. Lewre hikumet ew girt nefy başur Suriy, bajar Siwda, kir.

Osman Sebr ew kes b, ku tu caran li berjewendiyn xwe yn zarokn xwe nedipirs, inku berjewendiyn welat millet li cem w ser her tişt re bn, ji wan venedigeriya. W ji bo wan ewqas ş zvar, girtin nef dt. Rehmeta Xwed l be, ma ser ya xwe, ta di 11.10.1993an de ber dilovaniya Xwed, li gund Berkevir li Cizr hate veşartin.

Dortmund, 10.10.2005
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000