www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
05.02.2005 - 12:33 [ 1741 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Hilbijardin dengn me: Min deng da k? Te deng da k?

Sebr Silvan

Dibe ku dengdan demokras be.
Dibe ku dengdan hindek wateya selmandina hebna mirov bide.
Bel, ber ku mirov deng bide, gerek e wate kamneya dengdan bizane wek pwst tbigehe, ji ber ku di hevkşeya erk mafn hebn de pirsek bingehn e. Herwesa gerek e ber ku deng bide, bizane j ka deng xwe heye yan no!

Ez bixwe, ev e 32 sal e deng min ket. Dibjin ku temen te tin 32 sal e! Bel her wek F. Kafka dibje: "Eger di her xuley (deqqe) de ez s caran bijm, wate ye ku temen min 96 sal e sal ji sal cuda ye.'
Her kes her part her rber her axa her bazirgan j, hemyan bi aşkeray digot min deng te ne giring e, bel niha di hilbijartinan de dibjin deng te pirr giring e, deng te gulleyek e bo snga neyaran, deng te gulek e bo ser gorn şehdan! Wey li we tevan, ser end salan we ez xapandim!
Ji bo ku deng kesek serbixwe negehe we, yan we tiliyn xwe dixistin di guhn xwe de yan j we diviya dev w bi derz dirziya hizbatiy bidrn, bel, wek ku penda kurd dibje: "Eger te carek ez xapandim, w ax Xwed ji te bistne. Bel eger cara dy j te ez xapandim, w ax Xwed ji min bistne!"
Er, niha wek roj xuya ye ku deng min tin di hilbijartinan de giring b!
Ma qey ne fiht e?
Di serdem Sedam nejadperist de, min hevkar hevbrn xwe yn kurdistan bi awayn pen nepen hewl did ku em bo xwe ray tevay biselmnin ku em Kurd in heya radeyek me kar bi deng xwe peyama xwe ya rewa bigehnin: car bi arastekirina pirsiyarn qedexe, herende me dizan j ku bersiv nne, bel lpirsn heye, car j bi heman away me deng xwe wek silogan, dij hikumeta Bexday, bi byax li ser dwaran dinivsand carn din j wek alkar di berweşana belavokan de. Ew deng bib ser sebeb ku girtin eşkencedan bibe behra hindek ji hevbran, bel me dizan ku deng me deng azadiy kurdbn ye vedeng deng me kelha sitem dihejne, lewra me xwe radigirt.


* * *

Wek niha dih bra min ku li vstevala helbest xwendin, li sala 1987 li Duhok, daw ku min helbesta xwe li ser rewşa Duhok xwand.. di encam de ez bm y dumahiy tin ji ber ku min bi tirs sehm helbesta xwe xwand, ejnoyn min dilerzn, xwdan berg min bi cest min ve nsand, bi rast ez ditirsiyam ji ber ku tirs hestek xweza ye ji ber ku j gef guneh bbextiyn wan di berkn wan de bn, ez ketim near bm ku bixwnim. Kesn biryarder got min: "Helbeta te baş e, bel xwandina te na!"
L, min dizan ku d weha bibjin, min dizan ku ew bi qas bejnn xwe yn deqis direwan dikin ji ber ku xwandina min helbesta min tin li gor pvann partiya Bees dinirxandin. Me tevan j dizan ku d xwandkarek ereb bihilbijrin, unk helbesta w ne helbest b bel pesin gotinn gelwaz bn, medh sena b, unk j bi destan dixwand.. hişmendiya kes ewsner dagrker tin hewadar erkirin pesinan dixwaze.
Pişt hng, ez li gel xwe rawestiyam wek mirovek ku izdanka xwe hunda kir l digere, eha wesa ez li dor xwe dizivirm.
Dibe ku xwandina min deng min bo helbest li roja ro hem ber w byer be.

* * *

Daw serhildana buhar di hilbijardinn bo perleman kurdistan de, min j mna gelek hevbr hevbarn xwe, wek mirovek hutm, bi herdu avan kor, qesta bingeh dengdan kir ji keyfan de kewek bi perr ve dikar here di dev min de ji ber ku yekem car b ku ez wek Kurdistaniyek delvey bibnim deng xwe bidim, bel, min nizan ku min deng xwe da birakujiy.. Er encama dengdana me hemyan BK ( Berey Kurdistan) helweşand li cat w perleman Kurdistan damezirand, l w perleman deng min awa bi kar han?
Min deng da perleman, bel perleman deng xwe da birakujiy. Her aliyek birakuj bi nav welatparziy tawana xwe di derheq mafn neteweya Kurd de rewa dikir kesn ronakbr ( ronakbrn partiyn siyas) mixabin tin bibn bazirgann peyva azad hewl didan merem mebestn hizb kesayet bi xameyn xwe biparzin, bidax e ku helwst wan ronakbran tin rnivsek b ji helwst ramyarn kurd n ku kurdbn gor hizbbn dikin.
Vca, wate giringiya dengdan li kur ma?


* * *

Wate felsefeya hilbijardinan ji kevn de, ji serdem felsefeya Axrk ji aliy Aflaton Aristo hatiye ragehandin bel ima li ser zemn ketwar wek pwst ber nagire?
Ber noke di gotarek din de min gotiye ku i kes i tişt tişt proz nne di hebn de, ji bil Xwed, wek din kes ne proz e bi taybet eger hindek pirsiyar guman hebe derbarey w kes yan w tişt, l, hindek caran ciwaniyn v jiyan hene wek demokrasiy bo nimne. Bel, demokrasiya rasteqne ya ku wan herd flosofan brdoz xwandinn mezin li ser pk hann.
600 salan ber zayin, li Yewnanistan coreyek ji demokrasiy heb bel bandora w nern b ji ber ku tin di berjewendiya berpirs bawermend desthelatdaran de b, li gor hez arezyn xwe yasa vedibirrn guhornn ziyandar di binyatn civak de peyda dikirin li dawiy hevwelatiy asan bbehr bar dima. L, Aflaton Aristo bi tund li hember w diyardey rawestiyan felsefeya demokrasiy bi hray şrove kirin weha, daw end sedsalan ji n bi awayek durist demokras heya radeyek hat tgehiştin li nava hindek civakn mirovayiy belav b, bel, mixabin ku di rojhelat de, di nava dagrkeran de, di nava me yn dagrkir de j hj ew demokrasiya kevnar e, bergehn demokrasiya zilamn hukomet ayin sermayedariy xuya dibin.
2605 sal born hj kes hene dixwazin w demokrasyiy bidin bistnin!


* * *

Er wek mirov ez demokrasiy bo hem aferdeyn kadiz dixwazim, bo mirovn Iraq j dixwazim, bel ez bhtir ji demokrasiy bo Kurdistan dixwazim. Er Iraq, daw demokrasiy ew j eger peyda b, d i pşkş min bike wek hevwelatiyek Kurdistan? Ji bil ku hindek kesan bike şalyar ( wezr) yan berpirs, wek din d kjan buhay kurdniy bide min?
Eger dmoxrafiya Iraq wek xwe bimne( herende ku ji acenda USA xuya ye ku wek xwe namne j) ma qey ne wateya berdewamiya dagririn ye? Ma şwey serederiy di navbera min desthelatdar Iraq ( y ereb) de, ma ne d serederiya dagrker bo dagrkir be?
Ez ne parsekim heya ku li ber deriyn Ereb Tirk Farisan buhayn kurdbna xwe: nasname, zemn, ala, azad, ziman, dahat, hd.. bixwazim ne amade me j ku ez koldan ( Musaweme) li ser bikim.


Demokras binistira hilbijardin ye, l, gelek kes weha dizanin ku pwst e ew deng xwe bidin pirraniy, bel, ma keng ev pvan rasteqniya dengdan ye?
Ji ber herdem mirov bi pirraniy re be? Eger hz desthelat her bo pirraniy be nexwe hilbijardin d ji bo bihn kirin?
Ew kes dixwazin bibjin ku bila 99% azad bin bel xem nake eger 1% neazad be!
L, bo xatiriya w yek 1%, Aflaton Aristo hatin efrandin kirin.. bo xatiriya w yek zemn dizivire jiyan zeman berdewam dibe.. bo xatiriya w yek dergehn behişt dojeh d vekir bimnin.. bo xatiriya w yek Xweday mihreban bizava gerdn dirwanne despiln dike.
Ma kjan pxember, flosof, zana, xebatker, bi pirraniy re b? Ma ne xwed helwstn kesayet bn bi ked bizav hewldan karn bingehek bidamezrnin.
Er wek rje, end kesan deng xwe li gor helwst xwe dan?
Er ma qey ne helwst biryara dengdan dide?


* * *

Ji sala 1991 heya ku 2005 gelek kurdistaniyan hvn gewr bo xwe nehla, m li ezman wan derketin bel kes guh neda deng wan, bi taybet kesn layengir.
Den min diveda: bo xatiriya Xwed sercem pxemberan bese birakuj.. bo xatiriya Ehmed Xan Cizr, bo xatiriya pşewa Qaz Mehemed xewna komar, bel deng min dihat feramoş kirin.. deng min ne giring b, bel niha dibjin deng te giring e!
Min berdewam digot bimire birakuj her bij aşt yekgirtin l wan got ne birakuj ye bel welatparz ye? Min got yasa yeksan wan got buhar e..!
Her partiyek ji partiyn birakuj, bawarte, ji ber ku sercem partiyn kurd gunnehkar in, kadir endamn xwe fr kirin ku li nava civatan biragehnin ku ew ne birakujiy dikin bel welatparziy dikin dsan weha b gelek kadir endam bi ziman berpirsan dipeyvn bi pankrrewane ( Melaq ) hewl didan wate tgeh birakujiy bi felsefeyek n pşkş ray gişt bikin.
Pirr seyr e ku takekesek maf takekesek din pşl bike nemaze eger arenivs herdyan wekhev be.
Di simnarek zind de, min rexne arastey birz Nrvan Barzan kir min got: Ji bo mafn Kurd Kurdistan em xameyn me tev amade ne ku xizmet bikin bibin hander berpal bo siyasetmedarn kurditn, bel, wek din em d di rk de bisekinin nahlin bi ser xwe bikevin, v yek baş bizanin!
Birz Nrvan Barzan, bi şehdekiya gelek hevkarn helbestvan nivskar, rezamendiya xwe derbirr got : Em j tin w end ji we yn ronakbr dixwazin!

Ew birz diyare ku rexney wek zanistek tdigehe lewra maf rexney dide, bel kesn pankerrew ( melaq) dr di nava partiyn siyas de dixwazin w maf asan rewa pşl bikin nehlin renge unk ji cih berjewendiyn xwe ditirsin.
32 sal e ji n min zan ku deng min giringe.. er tin di hilbijardinan de giringe!

Mirov deng xwe nede y qenc krhat gunneh e herwesa mirov deng xwe bide y neqenc nekrhat gunnehek mezintir e.
Ez naxwazim li ser encama dengdan birawestim ji ber ku di gotarek din de ber end rojan min hewl daye ku bergehn acendaya USA bo devera rojhelata naverast bi gişt bo Iraq Kurdistan bi taybet analz bikim http://www.silevani.com/KomaraKurdistan.htm bel ez d tin li ser gewher kamneya sereke bo dengdan birawestim..
Heyamek e bas bas dengdan ye, herkes bas dike li ser binemayn kurdbn kol dide b ku bizane ku bi awayek neyekser ziyan digehne pkhatey dengdan ji ber ku dengdan di bingeh xwe de perosesek azad e maf takekes azad pşkş dike bel cih dax ye ku ew takekes bi xwe, bi dest xwe, maf xwe pşl dike.
Ber niha neteweya Kurd bi dar xurtiy dihat buhujandin ( islamasyon) bel niha, ku ew bi xwe xwe dibuhujne.
Pvann Kurdbn, cexare ( heyfek zde), bi awayek pirr ewt dihn helsengandin:Dengdana takeksek li beramber nedengdana takeksek din bo heman lstey hergz nabe pvan bo kurdbn, ango kurdbn ne ew e ku tu deng xwe bid lsteyek taybet ji ber ku rber avayiy kurdbn ji snorn hem part komel saziyan berfirehtir e.
Pirr ciyawaz e ku kesek perwerdeya partiyek ramyar ( siyas) be yan j perwerdya Kurdbn be ji ber ku ya yek li ser doloj peyrewek radedar hatiye avakirin rbaz rewt xebata xwe berdewam dike bel ya dy bendaz e berev asoyn rondar bo neteweya Kurd die.
32 sal e ez wek Kurdek keda nezann me, keda nexwandewariy, dagrkirin, buhujandin, bindestiy, ewsandin mirin, bel ez naxwazim di sla 33y de ( Evsal) wesa bimnim. 32 sal bes in ku mirov nezan, dagrkir, buhujand, ewsand mirdar bimne nahlim ku kurr min y pnc 5 sal j 32 salan direng bimne. Eger jiyan pwst be bila bi jiyandar be!

* * *


Bel, dibe ku dengdan paraztin be, xweragirtin be, gavek be berev nasnamey l, heya ku ez xwe biparzim xwe biragirim nasnameya xwe biselmnim pwst e ez bizanim k hay ji deng min heye.
Ez na xwazim bipirsim ka bo wan deng xwe nedan aşt birat kurdbna me - em kesn ne-endam - bel, dixwazim bipirsim ima guh ne didan deng me?
Ma qey deng aşt birat kurdbn di berjewendiya neteweya Kurdistan de ye yan deng birakuj ewsandin helperistin?
Ez deng nadim!
Ez.. deng.. nadim!
L, eger min deng da, ez deng bidim k?
Deng bidim kes ereb y ku nikliya ( inkara) maf welat nasnameya min dike?
Deng bidim kes nejadperist ku suba bi nav ayin ayinet dewletek islam bidamezrne, sinorn w bigehin heya Endulus Xernate paş bibje ku Kurd Israyila dy ye?
Ew hzn ayin tundrew d suba bi hsan bibjin ku cudaxwaz ne di berjewendiya neteweya islam de ye ji ber ku d lawaz bike kes cudaxwaz yan gawir e yan murted e di ayinet wan de bi fetweyek qetl w helal dibe. D bi zimanek biyan, cihada f sebl Allah li hember cudaxwazan rewa bikin hng bibjin xweziya bi Helbee Enfal.
Deng xwe bidim kesn birakuj? Ku bi dirjiya temen birakujiy dikarn bingehn dewletek azad serbixwe berhev bikin ( herende felsefeya dewlet hj nezelal e bo me kurdan hj bi durist nehatiye tgehiştin) bo qonaxa dahat unk ji kes nah veşartin ku dmoxrafiya dever d bi hoy abor ramyariya USA bih guhorn.
Gava ku kesek gazinde yan rexneyek araste bike hng ji n kadir endamn partiyn siyas bi dev ezman dikevin, bi bisteh rqayim dibjin:" Hukometa me hj sava ye!" Yan j d bibjin:" Ferq cuday heye di navbera şiyan viyan de!"
L, hindek destebirayn min hene ku zarokn wan hukometa me bi hev re ji dayik bn bel ew zarok bi arlep din, paş bi incilk, evca bi peyan n niha xort in 14 sal ne di dastan efsaneyn gelek neteweyan de 14 sal temen her ciwan bedew e wek mnak, end stirann kurd li ser qz xortn 14 sal hene?
Bel, awa hukometa me hj sava maye?

Deng xwe bidim kesn diz? Ku berhm xwna qurban şehdn rya kurd kurdistan bi aşkeray didizin heryek palasek bi end melyon dolaran ava dike, er eger mirov bipirse: " من أين لك هذا؟" Tu bibj ku ew kjan bersiv bidin?

Deng xwe bidim kes noker ku li ser difna me sopay ( Esker) dagrkeran: Tirk Ereb Farisan, dihann Kurdistan? eger b pirs bersiv dibjin hzn mezin in em nikarin, bel, ima dikarin gel xwe? Ma gel ne mezin e?
Deng xwe bidim kes sitemkar bbar ku lasay neyaran dike tin ziman girtin kujtin dizane?

Deng xwe bidim berpirsek ku li ser cada serek di bajrek kurdistan de hevwelatiyek bgunneh bi demancey dikuje tin unk delingn w bi d - s ipn ava ps ji tekern tirombl lewitandn?

Deng xwe bidim axay ku li nava bazara bajrkek din y Kurdistan de, ku bi zillehan li pols hatinn xist daxist erd, evca bi plav ve ser sng w bi deng xwe y bilind ( jixwe tin deng axa berpirsan li welat min bilind e) got: " Ez kr te bikim di quz diya te qanona te de, ma ne azad ye? ( ne dizan ku qanon bi kurd yasa ye bel bi ereb dizan unk ew axa bermay perwerdeya ereb ye, berhem derebegiy dagrkirin selefiy ye)! Ma tu nizan ez k me?"
Tin unk pols di zat xwe de Kurdistan b bi zimanek pirr rzgirtin gote axay: " Ezben, ji kerema xwe tirombla xwe li direk din birawestne, li vir qedexe ye yasa nahle!"
Eha ew axa ye kesek vala ye kes vala herdem hza xwe ji kesn dora xwe wedigire, dr nne ku end sed yan end hizar kes bi nav zilaman li dor xwe civandine li demn hestdar, wek hilbijardinan, p dixurre koldan li ser welatperweriy dike.
Deng xwe bidim kes ku min wek serbixwe blayen nepejrne?
Er ima kes beramber wek xwe na pejrnin?
Er ima tgeh Seddam nemirov dbare dikin: eger tu ne haval min b nexwe tu neyar min !
Er ima na xwazin tbigehin ku eger ez nikarim bibim heval wan hng ez dikarim nebim neyar wan. Ji ber kiryar gunnehan ger weha bimnin, cih hezkirina wan di dil min nabe bel cih kndariya wan j di ser min de nabe ji ber ku li destpk li dawiy qenc xerap me hevd tevav dikin ji ber ku j em herd encama heman byeran rojgar ne.

Dengdan dibe ku erk maf be bo her kes ku bixwaze, bel lsteya hilbijardinan ne erk maf e. Dr nne ku li gel dem bih guhorn unk guhorn tek rast ye di jiyan de.
Maf sercem kadir endamn hizbn siyas heye ku deng xwe bidin hizbn xwe bel bila maf kesn serbixwe j bo bihlin ku ew li gor xwe bihizrne, bipeyive deng bide.

Er ez deng xwe bidim xwediy demancey yan bidim y ku hat kujtin?
Er ez deng xwe bidim axay nezan paşver yan pols reben yasazan?
Bi kurt kirmanc, min deng xwe da y ku hat kujtin, min deng xwe da reben yasazan!
L, te deng xwe da kjan?


Hindek pirsiyarn sakar:

Ji rjeya hevwelatiyn ku qesta navendn dengdan kirn, li Kurdistan li derve, er end kesan wek helwst li gor sinc akar pirinspn kurdewariy, ne li gor yn hizbatiy, deng xwe dan?

Er tin pgir bi br ray pirraniy b, yan ew dengdan berhem xwandinek lojk b bo bardox dorhl kurdistan ji 1991 heya 2004?

Er ima lsteya 130 nikar sercem aliyn kurdistan li jr sbera xwe bicivne nemaze kesn serbixwe?

Er dabeşkirina kursiyn perleman Kurdistan bi awayek dadperwerane encam da? Er ima medya kurd bi taybet Tv li ser w pirs na rawetin?

Er pvann kurdperweriy rasteqniya xwe hene di arvey Iraqek yekgirt de?

Er dengdan bo hevwelatiy kurd ji bil aliy watey hensey, ku diyardeyek şaristan ye gavek e bo derperrn ( Intilaqe) berev pirsa serxwebna takekes, i wateyn din hene eger mirov berawird acendaya Iraqa ereb bike ku hj beşek e ji nitiman ereb endamek e di komeleya dewletn ereb de?


Er encama hilbijardinan d heya kjan radey bandor li pilan sitiratj acendaya USA bo rojehelata nverast bike bi taybet bo perojey n, rojhelata naverasta demokras?

Dengdan bo lsteya perleman Kurdistan, selmandin e ku mirovek hevwelatiyek Kurdistan ye, bel, pirsa min ev e: Er dengdan wek hevwelat bo perleman Iraq, ma qey ew j ne selmandine ku mirov kurdistan hevwelatiyek Iraq ye?

Xwandevan hja, li dawiy dbare dibjim:

Er ez deng xwe bidim xwediy demancey yan bidim y ku hat kujtin?
Er ez deng xwe bidim axay nezan kevneperist helperist yan pols bar yasazan?

Bi kurt kirmanc, min deng xwe da y ku hat kujtin, min deng xwe da pols fermanber!

L, te deng xwe da kjan?

www.silevani.com
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000