www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
02.01.2005 - 18:11 [ 1720 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Ceml Mqer di end rzan de

Srwan Hec Berko Dortmund


Ceml Mqer
Welatperwer kurd Ceml Mqer di sala 1917 de li Taxa Kurdan li Şam ji dayik b.
Baprn w di beş yekem sedsala 18 de li Şama Şerf bi c bn. Ew bixwe ji eşra Doml (Zaza) ne di navbera ermk iyay Maz de belavkir ne.

Di dema Dewleta Osman de, Kurdn Şam di civakn bajar wlayetn wan de xwed roleke balkş bn; di nav wan de hakim, qammeqam, serkşn leşker, xwed milk erd, karmendn dewlet, zanyarn ol, xwediyn riyn softiy... hebn.

Bav Ceml Mqer (Hec Hesen) wezfeya başkatib di encumena bajr de ji bav xwe wergirtib. Piştre ew b muxtar Taxa Kurdan. Ew syemn kes b ku v yek dike, pişt ku muxtaret di dawiya sedsala 18 de ji aliy dewlet ve hate kirin.

Ceml Mqer di cewek kurd de di bin bandora Dewleta Osman (Parzera Islam) de mezin b. L bi dawbna Yekemn Şer Chan tkna Dewleta Osman, kurdayet tgihiştina netewey di nav Kurdan de her ku di btir dib. Leşkern kurd dema vegeriyan Şam, ramann netewey yn n yn li dij Tirkan bi xwe re ann. Herweha di rya malbata Bedirxaniyan a li Şam rnişt re, tgihiştina siyas ya and bi şweyek berbiav hate belavkirin. Herweha kobern ji Serxet j, yn ku pişt serhildann li Bakur mecbur dibn pişta xwe bidin welat xwe, xwed roleke giring di v yek de bn.

Musa Beg, biray Ceml Mqer y mezin, wekl burciwaziy kurd şam Hisn Beg bş b. Navenda v burciwaziy kurd li gund Beytariy nzk Şam b. Di riya hevaltiya Hisn Beg bi Mr Celadet Bedirxan re, Musa rast ramann netewey hat ew di nav malbat merivn xwe de belav kirin.

Di saln sh yn sedsala bor de, Kurdn Şam dest bi damezirandina komele saziyn netewey kir. Şoreşger mezin Osman Sebr xwed rola her berbiav di van xebatan de b. W nifşek ji ciwann Taxa Kurdan li ser destn xwe xwed kirin, ku Ceml Mqer j yek ji wan b. Mqer di orta saln il de ji bo sekretariya Nad Kurdistan hate hilbijartin. Herweha w di nivsgeha v saziy de dersn frkirina ziman kurd dida.

Piştre, Ceml Mqer derbas nav rzn Pla Kurd ya hzn leşker yn frans b. Serkş wan Kolonl Rondo b, ku hevalek Celadet Bedirxan b. Piştre, Bekr Qotreş kurd bi serkşiya w pl rab.
Mqer 7 salan di v pl de ma, du sal ji wan li Hisiay. Di wan herdu salan de, w tkiliyn xurt bi ciwann Cezr yn tgihişt re, mna Cegerxwn, Ebdilqadir Tlo, Os Hersan bav siyasetvan parzer Nezr Şemsedn, kirin.

Pişt dema leşkeriy, Ceml Mqer di war kirina cilan de xebit. Di frmeya Mezner de, ew rast ramann komunst hat bu endam Partiya Komunst a Sur. Herweha ew b yek ji endamn alak n sendqayn karkeran. Ji ber v xebata xwe, ew end caran hate girtin işkencekirin, bi taybet di dema yektiya Sur-Misr de.

Ji ber cudabnn fikr derbar Pirsa Kurd li Suriy di navbera w serokatiya partiya komunst de, Ceml Mqer dev ji partiy berda. Tkiliya w bi kesayet rewşenbrn kurd re domand, bi taybet bi Rewşen Bedirxan re.

Ceml Mqer di sala 1996 de bi malbata xwe re kober Swd b. Ew di 10.12.2004 de, pişt nexweşiyeke dirj, ser dilovaniya xwe.


avkan:
- F Sebl Kurdistan: Brannn Qedr Ceml Başa, wergera Ridwan El, Beyrut 1987
- Taxa Kurdan li bajar Şam, Izedn Mela, Beyrut 1998
- Malbata Ceml Mqer
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000