www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
16.11.2004 - 20:40 [ 1939 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Helbestvana kurd Diya Ciwan:
Div nivsn bi kurd bne hilbijartin


Srwan Hec Berko


Diya Ciwan

Helbestvana kurd Diya Ciwan navek naskir ye li seranser Kurdistan. Wek km jinn din, w kar di 20 salan ji nivsandina helbest rok de xwe di chana toreya kurd de ferz bike. L ew ne ten helbestvan e, ew ber her tişt d ye, wek ew dibje. W li gel malxwey xwe 6 zarok mezin kirin; hin ji wan bne pijşk, dermanzan mafzan. Ew bi kfxweş serbilind behsa zarokn xwe dike v yek gelek giring dibne, imk ew dibje, ku beriya her tişt ez d me. Ji bo w nameya dbn ji hem tiştn din giringtir e, ji ber bingeha jiyana li ser dest diyan ava dibe. Herweha Diya Ciwan ji mj ve kar dirtina cilan dike 80% ji aboriya mal ji v kar dihat. Ew dibje ku gelek caran w di roj de ten s seetan xew kiriye. W ji bo nivsandin xwe gelek xelat wergirtine, yek ji wa j xelatek li Tunis. Ew pir bi xelatn xwe kfxweş e, l hv dike ku kesn ku xelat dan min, rojek poşman nebin.

Diya Ciwan endama Komteya Xelata Osman Sebr ye. Di 20.10.2004 de, v komtey li Pars duyemn Xelata Osman Sebr radest Dayika Kurdan Danielle Mitterand kir. Diya Ciwan ji bo v alakiy hate Ewropay. Me ew li bajarek Elmanyay dt p re li ser helbest nivsandina bi ziman kurd ev hevpeyvn pk an.



* * * * *


Ji kerema xwe re hinek bi kurt behsa xwe bike..
Ez di sala 1953 de li gundek Botan ji dayik bme. Di 14e saliya xwe de, ez bm hevjna kurmam xwe. Ji 1975 ta niha di gel malxwe 6 zarokn xwe (4 ke 2 kur) li Şam dijm.
Ji sala 1977 ve min dest bi nivsandina helbesta kurd kiriye. Yekemn nivsandinn min di kovara Berbang de derketine. Ta niha pnc pirtkn min derketine: 3 pirtkn helbest 2 yn rokan. Hem hatine wergerandin bo ziman ereb. Hin ji wan ji bo zimann rus tirk j hatine wergerandin.


Piraniya Kurdn li Şam bi kurd naaxivin. Tu weke Kurdeke ku li Şam dij, te awa kar ziman xwe y kurd biparz bi v ziman helbest rokan binivsn?
Rewşa Kurdn li Şam mna yn li Bexd Stenbol ye. Ber me pir bi aciz behsa v meseley dikir, ima wan dev ji ziman xwe berdaye l nabin xwed. L niha ez hin sedema dibnim. Rewş tne guhertin.
Malbatn ku ber 300 an 400 salan hatine Şam, doza kurd di dema wan de ne di v radeya royn de b. Ziman kurd ji wan re ewqas ne giring b. Li aliy din, em dibnin ku Kurd j mna hin miletn din hezkirina wan ji bo ziman ereb vedigeriya meseleya musilmantiy xwendina Quran. Ji bo wan serbilindahiyek b ku xwe bi ziman ereb ve gir bidin. Sedemeke din j ew e, ku Kurdn li Şam dr hermn Kurdistan ziman kurd bn. L div mirov bibje ku Kurdn li Şam ji bo kurdayetiy gelek xebat kirine.
Ji bo xwe dikarim bibjim, ku em neketine bin wan bandoran. Zarokn min li mal bi kurd diaxivin em kfxweş in ku me kar ziman xwe biparzin.


Sedemn w yek i bn ku te dest bi nivsandina helbest kir?
Carek ez ji bazar vegeriyam mal, min dt ku her du ken min Lava Jn, ku w ax 4-5 sal bn, dixwazin bi tebeşur li ser dwar hewş bi kurd nav Kurdistan binivsnin, l herduyan j li hev nekir b awa binivsnin. Wan ji min pirs b ya kjan ji wan rast e. Di w dem de, ez bi xwe hisiyam ku tiştek dixwaze xwe ji snga min bavje ser qaxez.


Di wjeya kurd de, mr tim di rzn pş de ne yn navdar ew in; rola jin pir qels e. Sedemn v yek i ne?
Jina kurd ne jineke bkr e. Kra w heye ew dikare di hem mecalan de şa xwe bne ziman. Ez drbna jina kurd ji holn siyas and vedigernim w yek, ku jina kurd d ye; mal zarok w pir mijl dikin. Eger tu bala xwe bid dewletn her pşket, tu y bibn ku mirovn her navdar mr in.


Pesindana berhemn jin ji aliy mran ve btir bi naveroka wan berheman ve girday ye, yan ji ber ku ya nivskar jin e, ew t pesindan?
Eger ev yek hebe, ew d sibe nemne. Bila ti ke an jin dil xwe xweş neke nebje, ji ber ku ew jin e pnsa jin hinek tune ye, d qedr nivsn w bne kirin. Belk li gor mercn royn qedir bidin berhemn w, l dawiy eger helbest be, w bimne eger ne helbest be j, namne, i jin be yan j mr be. Ti cudahiya jin mr tune ye. Xwendevan hakim mehkeme ye.


Tu rewşa helbesta kurd ya royn awa dinirxn?
Helbest an j anda kurd ne jiyaneke serbixwe ye; ew girday ye bi hem jiyana Kurdan ve. Ber j hatiye gotin ez piştrast dikim, ku anda kurd neynikek ji civaka me ye. Ew km-zde bi rewşa Kurdan re dimeşe. Ez weke nivskar gelek dixwazim ku anda kurd ji wilo pşkettir be, l kesn ku dikarin hukim bidin, n wek we ne.


Li Kurdistana Suriy kesn ku bi ereb dinivsnin, btir xuya ne; yn bi kurd dinivsnin ne zde. Ev nay w watey ku berhemn bi ereb dewlemendtir in. ima rewşeke wilo?
Ez bersiva te bi gotina nivskarek kurd ku li Şam dimne bi ereb dinivsne, bidim.


Kjan nivskar?
Luqman Drik.


Fermo.
Hin rewşenbrn Kurdistana Iraq hatibn Şam. Me ji bo wan civatek kir. Dema ku dor giha Luqman Drk, w got ku w wek nivskarek ku bi ereb dinivsne, hem mafn xwe bi dest xistine. W xwest ku mirov btir li wan kesn kurdnivs miqate be. Bi rast kesn ku bi kurd dinivsnin, em bazirgann entke ne. Kes ku qmeta nivsn bi kurd zanibe, gelek li ber disekine. Y ku nizanibe j, pişta xwe dide wan dimeşe. Kurd ne t kirn ne j t firotin. Luqman Drik got, ku w mafn xwe ji navdariy, aboriy her tiştn din standine, l got, ku xwez w ev tişt giş bi dest nexistibana ten rpelek bi kurd nivsandiba.


Nivsn bi kurd (kurmanc) li hundir welt di warn ziman naverok de gihane kjan qonax?
Pşketin heye. L dibe ku ev pşketin ne bi dil min we be; av me tim li tiştek tir e. Lazim e ku ew ji wilo tir bna.


Hin kes dibjin, bila nivs bi kurd bin şweya wan ne zde giring e. Tu i dibj?
Em bi kurd bixwnin binivsnin, ev pwstiyek e. Ji ber dezgehn me tune ne, div em ziman xwe biparzin. L div d nivsn bi kurd bne hilbijartin her tiştek bikeve ciy xwe y rast.


Kurd miletek helbestnivsi e. Her Kurdek ku radihje pns, helbestek dinivsne...
Belk hin tişt hebin, her kes dikare wan binivsne. L mirov helbestvan bi du canan e, canek zdey w can w y ku p dij, xew dike dixwe radibe, canek w y taybet ji bo helbest heye. Ev can cem her kes peyda nabe.


Tu y di dema b de btir xwe mijl nivsandina helbest bik yan rok?
Min tucar tore ji xwe re nekiriye wezfeyek an karek. Tu dikar her tişt ji xwe re bik kar dem j re bipv, ji bil torey. Min ji xwe re nekiriye derd, b sibe ez binivsnin an nanivsnim ez i binivsnim. Ger ez li przeya jiyana xwe ya torey vedigerim, ez dibnim ku helbest tim min bi aliy xwe ve kişandiye. Dema zarokn min pik bn, dergş ez şiyar dikirim. L pişt ku ez radizam, helbest ez şiyar dikirim ji bo ez w binivsnim.


Tu berhemn nivskar an qaşo-nivskarn ku li dervey welt dijn, awa dinirxn? Gelo ew li gor derfet imkann ku ji wan re peyda dibin, serket ne?
B guman tiştn qels ne qels li her der peyda dibin. L xwez te peyva qaşo wek bersiva min qebul kiriba bes.


Hevpeyvn ji aliy Srwan Hec Berko Seydocan ve hate kirin.

---------------------------------

Ji helbestn Diya Ciwan

Bizanin

Bizanin
Her ku we dt ş ji gotinn min diherikin..
Her ku we dt tpn min bi nikilan sern hev qul dikin..
Her ku we dt rzn min rpeln xwe gez dikin..
Bizanibin ku kund hlnn xwe di Qamişlo, Amed, Duhok Mehabad de dikin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000