www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
01.02.2009 - 23:22 [ 1995 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Serok Partiya Keskan a Elman Cem zdemr:
Div Tirk Kurdan anda wan bipejirne


Srwan H. Berko - Dortmund


Cem zdemr: "TRT6 gavek baş giring e, l div Tirk ziman kurd bipejirne."
Ez Cem zdemr ji mj ve nas dikim xebata w ya siyas dişopnim. L ta niha derfet neb ku w bibnim p re biaxvim. Li Elmanyay km siyasetvann naskir wek w hene ku şa kurd fm kiriye piştgiriya daxwazn Kurdan dikin. Mirov dikare w wek dost gel kurd bi nav bike. Dawiya hefteya buhur li bajar Dortmund kongir Partiya Keskan a Elman (Bndnis 90/Die Grnen) ji bo hilbijartinn parlamenta Ewropay pk hat. Li w der derfet bi min re b ku ez hevserok partiy Cem zdemir bibnim p re hevpeyvnek bikim. Dema min silav l kir, w bi kurdiyeke xweş bersiv da got: "Roj baş!" zdemr end gotinn kurd dizane dibje ku ew dixwaze btir fr v ziman bibe.

* * * * *

Malpera Amd: Birz Cem zdemr, welatiyek bi esil erkes/tirk dibe serok partiyeke elman yek reş dibe serok Dewletn Yekby yn Emerkay. Gelo i bi dinyay hatiye?
Cem zdemr: Ez bi hv me ku ev ne tiştek xerab be. Mirov nikare min Barrack Obama bide ber hev. Di war pirreng pkhatina civak ji qurmn cuda de ezmna me li Ewropay ne wek a Emerkiyan e. Ji kampanyaya Obama helwestn w min nas kir, ku em rojek ji rojan di civakek de bijn ku giringiy nade reng laş mirov yan j devera ku ew j hatibe, lbel giringiy dide w yek b mirov i dike i dibje. Ev vzyon me Obama bi hev ve girdide.

Malpera Amd: Emerka Yektiya Ewropa pirrengiy wek dewlemend dibnin. Gelo ima ta niha li Tirkiy pirreng wek tehdd xeter t dtin?
Cem zdemr: Ez bawer nakim ku ev pirsgirk a mirovan bi xwe be. Gelek kes - bi taybet li gundan bi cranine ji neteweyn din re mezin bne, bi hevre hevaltiyan pk tnin kşyn wan n di v war de tune ne. Kşe ew e ku pişt tkna Impratoriya Osman dewleta tirk Fransa weke dewleteke netewey ya ewrop ji xwe re nimne didt, bi neteweperestiyeke xurt sstemeke navend ya xurt, l mixabin herweha bi w baweriy ku pirrengiya netewey ol tehdd in ji bo yekbna netewey. roj em dizanin ku berevaj v raman rast e. Dewleteke ku pirrengiya xwe wek dewlemend dibne derfet dide her kes ku li anda xwe miqate bin, dewleteke xurtir e. dewletek ku hewil dide welatiyn xwe asmle bike kmneteweyn xwe tune bike, dewleteke ku ne ten qels e, l herweha wek ku mirov di Pirsa Kurd de dibne rast kşeyan t.


Cem zdemr Srwan H. Berko pişt hevpeyvn

Malpera Amd: Gerek Tirk ji bo Kurdan i bike?
Cem zdemr: Div armanca Tirkiy ew be ku w hest bide Kurdan, ku ew di chan de dikarin Kurdn her bextewar bin, imk ew di demoqratiyet de dijn. Mixabin Tirk ev yek di dema buhur de pk neaniye. Ew hv dikim ku di areweya prossa endametiya Tirkiy ji bo Yektiya Ewropay li Tirkiy prossa guhertinan di Pirsa Kurd de, di pirsn Elew, Yezd, Ermen, Cih Yunaniyan de herweha di pirsn mafn mirovan de xwe ber bi Ewropay ve veke xwe njen bike. Em bibnin ku ger ev yek pk bn, Tirk d gelek xurt ji v mesel derkeve.

Malpera Amd: Div Tirk i bike, da ku bibe endama Yektiya Ewropay?
Cem zdemr: Div Tirk bi şweyek xurtir rya xwe ya prossa guhertin berdewam bike; ne ten li ser rpelan, l di rastiy de j. Pwstiya me ne ten bi qanunn speh heye, l div ew bigihn rastiya jiyana welatiyan j. Tr nake ku qanuna mecburkirina ji bo na dibistanan derkeve, div ke bi rast j biin dibistan. Tr nake ku mirov bje ku li Tirkiy siyaseta asmlayson bi daw hatiye; kanaleke televizyon ya kurd destpkeke baş giring e, l div rojek b ku xelkn li Tirkiy bikaribin di dibistanan de hn ziman xwe y dayik bibin. ima gerek ne wek li Swsra yan j deverine din be, ku li ser lafteyan navn bajaran bi du zimanan bn nivsandin. ima gerek ew derfet nebe ku xelk eger ew bixwazin li şna Diyarbekir re bjin Amed. Div dewlet welatiyn xwe wek ku hene bipejirne, bi zimann wan, ola wan adetn wan n cilbergan. Bi kurt: Enqere ji d bavn zarokan tir nizane b gerek ew bi i ziman bi zarokn xwe re biaxivin. Enqere baştir nizane b kjan ol a rast e kjan a şaş e. Enqere tir nizane b gerek jin bi yan j by şerp biin zanngeh. Div welat bi xwe biryara van pirsan bidin. Tirk daye ser v ry, l ew hn di destpk de ye negihaye dawiya r. Ger ew rya ji bo Yektiya Ewropay bibne, div ew di siyaseta guhertin de berdewam bike. L div em Ewrop j alkariya wan kesan bikin ku dixwazin bidin ser v ry div ew bikaribin piştrast bin ku em wan biten nehlin.

Malpera Amd: Ev demek e ku dewleta tirk li dij tevna Ergenekon tevdigere. Ji bo Yektiya Ewropay iqas giring e ku Tirk di tawann dema buhur de lkolnan pk bne?
Cem zdemr: K ber deh salan bawer dikir ku ne ten leşkern ku derketine ser meaş, l yn ku hn kar dikin j, ji aliy polsan ve bn girtin rast lpirsnan bibin? K ber end salan yeqn dikir ku ew kuştinn ku di tariy de mabn, mna kuştina Vedat Aydin (siyasetvanek kurd 5 trmeha 1991 de ji aliy polsan ve hate girtin pişt du rojan li Maden mir hate dtin, Malpera Amd) Ap Musa Enter (rojnamevanek kurd ku di 20 lona 1992 de li kolaneke Amed ji aliy kesine ne diyar ve hate kuştin, Malpera Amd) gelek kesn din ku di şerek qirj de hatin kuştin, niha hd hd dibin mijara lkolnan. Ev nşanek e ku hviy bi mirov re dike. Ez hv dikim ku hikumet dadgeh wrek bin ku v proses ta daw bidomnin ne di nv r de rawestin. L ez dsa dibjim: Enqere ten dikare van tiştan pk bne, ku em alkariya w bikin. Ji ber v yek div Tirk bikaribe piştrast be ku ew dikare bibe endama Yektiya Ewropay, ger pvan pk hatibin.



Cem zdemr di sala 1965 de li Elmanyay ji bavek erkes dayikeke tirk ji dayik b. Ew ji sala 1981 ve endam Partiya Keskan e. zdemr di saln 1994 ta 2002 endam parlamenta Elmanyay b ji sala 1998 ve peyvdar partiya xwe di pirsn siyaseta hundirn de b. Ew di sala 2002 de dsa ji bo parlamenta elman hate hilbijartin, l ji ber ku eşkere b ku w di areweya kar xwe wek endam parlamenta elman de qezencine dirav kiribn, ku di jiyana xwe ya taybet de bi kar anbn, w biryar da ku dev ji kursiya xwe ya di parlament berde, tev ku ew ne mecbur b v tişt bike. Pişt du salan ji bdengiy zdemr di sala 2004 de ji bo parlamenta Ewropay hate hilbijartin ta niha j endam e. Di 15.11.2008 de Cem zdemir drok nivsand ligel Claudia Roth wek serok Partiya Keskan a Elman hate hilbijartin. Di droka Elmanyay de ew yekemn serok partiyeke elman ye, ku bi esl xwe ne elman e. Partiya Keskan yek ji mezintirn giringtirn partiyn Elmanyay ye. W di saln 1998 ta 2005 de ligel Partiya Sosyaldemoqrat (SPD) li jr serkşiya Gerhard Schrder (SPD) wek rawjkar Joschka Fischer (Partiya Keskan) wek wezr derve hikumeta Elmanyay pk an. Cem zdemr bi rojnamevana arcentn-tal Pa Castro re zewic ye keeke w ji w heye.
>> www.oezdemir.de
Malpera Amd: Tirk bi avsoriyeke mezin bi Kurdistana Iraq re dide distne. Ew ji bo v yek kşeya PKK dike behane. Gerek i bibe, da ku orta herdu aliyan xweş bibe?
Cem zdemr: Mirov nikare tim crann xwe hilbijre. Div ta ku ji mirov b, mirov bi şweyek baş bi crann xwe re bij. Ji bo Tirk ern ye ku desthilata kurd li bakur Iraq desthilateke sekular (ilman) e. Di demek de ku li bakur Iraq metirsiyeke hzn fundamental peyda dibe, ji berjewendiya Tirkiy ye ku bi gişt desthilateke sekular peyda dibe piraniya Kurdan ligel in ku dewlet ol ji hev cuda bin. Ji bo Tirkiy baş e ku hevkareke w ya wiha hebe di hermek de ku mixabin di pirsa ol de pir tevlihev e. Li aliy din, ji bo Kurdan j baş e ku ew cran dewletek ne ku dixwaze bibe endama Yektiya Ewropay; dewleteke ku tev hem pirsgirkan j xwed demoqratiyeke parlamentyane ye, dikare bibe mna pencereyek ji bo Yektiya Ewropay. Eger herdu al bi v şwey li mesel binerin, ez bawer im ew hing bikaribin li ser maseyek rnin kşeyan areser bikin. Ez hv dikim ku rojek b ku serokwezrek tirk bikaribe li Hewlr di parlament de biaxive. Ez hv dikim ku rojek b ku li Enqer nnertiya Kurdistana Iraq vebe. Ez hv dikim ku rojek b ku snor di navbera herdu aliyan de mna snor di navbera Fransa Elmanya vekir be. Eger mirov bi avek drok binere, ev snor tune ye. Mirov ber din dihatin niha ev snor malbatan ji hev cuda dike. Div em ji w yek re bixebitin ku rojek b ku ev snor bwate be. derfet heye ku ev yek pk b.

Malpera Amd: pirsa PKK?
Cem zdemr: Tirk mafdar e dema dibje ku ew qet qebul nake ku ji dewleta cran ve li dij w rş bne kirin. PKK hin hzn li Tirkiy naxwazin ku kşe arser bibe aram vegere herm. L Kurdn Iraq j mafdar in dema dibjin ku kşeya PKK nikare li bakur Iraq b areserkirin. Div Tirk v kşey areser bike, ku ew demoqratiya xwe berfireh bike dil hiş Kurdn li Tirkiy qezenc bike. Eger ew v yek bike, ti derfet ji PKK re namne.

Malpera Amd: Tu nafikir serdana Kurdistana Iraq bik?
Cem zdemr: Ez tucar neme wir gelek dixwazim herim. Gelek hevaln min li wir hene ez gelek caran ji bo serdanek hatime vexwendin. Ez hv dikim ku ez bikaribim sal v serdan pk bnim.

Malpera Amd: Di nerna te kşeyn Kurda li Sur, ran Tirkiy d knga bi i şwey bn areserkirin?
Cem zdemr: Ez bawer dikim ku pişt ku Obama b serok, d li welatn ku Kurd l dijn j, guhertin pk bn. Siyaseta demoqratiyet ya mafn mirovan nikare heta heta bte rawestandin. Ger vrus bigih wir, hing mirov nema kare w tune bike. Ew mna vrusa şewb ye, l vruseke ern ye, ku mirov nikare li dij w tiştek bike. Ramana ku mirov dikarin li ser bingeha destureke hevbeş mafn wekhev bi hev re bijn, ewqas kevn e mna mirovayetiy bi xwe. Mirov nikare heta heta v raman rawestne. Em niha li Tirkiy dibnin ku ev raman her ku die, xurtir dibe xwe ferz dike. Ez gelek piştrast im ku ev raman d snor Tirkiy derbas bike xwe bigihne tevaya herm.

Malpera Amd: Gelek sipas, birz zdemr.
Cem zdemr: Zor sipas (bi kurd).

E-Mail: sirwan@amude.com

Ev hevpeyvn di rojnameya Rdaw de j hatiye weşandin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000