www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
25.09.2004 - 09:31 [ 1914 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

-Div kurd yekdeng bi Yektiya Ewropay re biaxivin-

amude.com

Sosyolog kurd Naif Bezwan li Zanngeha Osnabruck a elman (beş zanyariyn siyas) li ser mijara Yektiya Ewropay, prosesa endametiya dewleta tirk pirsa kurdan a netewey xebata xwe ya doktoray dike. Ew bersiva pirsn Peyama Kurd derbar endametiya Tirkiy di Yektiya Ewropay de pirsa kurd dide.

Hn ketina Tirkiy nav Yektiya Ewropay awa dinirxnn? Wateya w ji bo kurdan i ye? Ji bo kurdan aliyn v yek yn ern nern i ne?
Heke tirk ten crann kurdan bna, ango ne xwediye rjmeke nijadperest kolonyalst li ser welat kurdan bna, mirov dikarb bigota ku bo kurdan beşdariya dewleta tirk nav Yektiya Ewropay (YE) mna ketina Maltay nav YE ye. L bel di bin berdewamiya statuya royn de, endametiya dewleta tirk bo YE t wateya ku welat kurdan perey her mezin e ku "dikeve" nav YE. Pirsgirka pwst siyas ev e: gelo Kurdistan w li dij ray u radeya kurdan wek "koloniyeke navnetewey" bikeve nav Yektiya Ewropay, an w kurd wek beşek geln Ewropay yn azad ciy xwe di nav YK de bigire? Zelal kirina v pirs ber her tişt ji bo kurdan ji bo YE j problmeke fundamental e: eger dewleta tirk by areserkirina meseleya Kurdistan li gor raya neteweya
kurd bikeve nav YE, Ewropa 1) şansa guhertina rjma kemalst her weha avakirana demokratiy li Tirkiy areserkirina meseleya Kurdistan li gor prensibn YE winda dike. Bi v away, YE herdu armancn xwe yn sereke, ku bi endametiya Tirkiy ve girdide, ji dest direvne: demokrat istiqrar li Tirkiy herma Rojhilata Navn a Mezin (greater middle east). 2) Di droka Yektiya Ewropay de, cara yekem w neteweyeke ku bi hejmara xwe ji 7-8 dewletn Yekitya Ewropay mezintir e, by temsliya xwe ya netewey "bikeve" nav Yektiya Ewropay. Ew j di encama xwe de, b guman inkarkirina felsefeya ku YE li ser ava bye (Aşit, azad, wekhev hevkar di
nav gel dewletn Ewropay de).

HAK-PAR Platforma Kurdn Ewropay di derheqa v mijar de raport wesandine. HAK-PAR d 25 v meh bi nav Ji Amed ber bi Brksel ve alakiyek li dar xne. Hn v alakiy awa dibnin div kurd i bikin?
Mixabin min nivsa HAK-PAR li ser v meseley nexwendiye. L bel bi raya min div kurd di bin beşdariya hem hzn xwe yn siyas civak (Kongra-Gel, PSK, PWD, PADEK, HAK-PAR, DEHAP, Rizgari, KDP-Bakur, Platforma Partiyn Kurdan, part rxistinn din her weha berpirsiyarn civaka svl ji her ar pereyn Kurdistan) li bajar Brksel konferanseke "navkurd" kin rojek beriya rojek "Krtern Kurdistan" ji bo tkiliyn xwe YE zelal bikin. Mirov dikare konferanseke wiha "Ji Lozan heta Kopenhag Pirsa Kurdistan: Paşeroj u Pşeroja Tkiliyn Ewropa Kurdan" bi nav bike. Gelek pwst e ku konferansek bi v reng:
1) radeya xwe ya hevbeş ji bo beşdariya neteweya kurd li ser bingeha maf arens (selfdetermination) wek beşek neteweyn Ewropa yn azad, ku di nav YE de ciy xwe digirin, beyan bike. Dibe ev konferans amadebna xwe ji bo pkanna prensbn YE b qeyd şert eşkere bikin ji YE daxwaz bike, ku ew j xwed li prensbn xwe di tkiliyn xwe kurdan de b qeyd şert derkeve.

2) bne zimn, ku firehbn krbna Yektiya Ewropay li ser hilweşandina "dwarn serm" rakirina snorn ku di encama
er Chan y Duyemn de di nav neteweyn ewrop de hatibn kirin, ava dibe. Div dwar snorn ku dervey radeya neteweya kurd hatine kişanden, bne rakirin.

3) zelal bike, ku kurdan li ser beş welat xwe y azad (Dewleta Federal a Kurdistan) -b ku perspektva endametiy ji bo YE bi dest bixin- prensbn Yektiya Ewropay bi c tnin bi alkariya w dikarin demokratiya xwe hn bi pş ve bibin xurt bikin. L bel dewleta tirk ne ten li bakur Kurdistan b behaneya meseleya Kurdistan li hember prensbn YE rewş digire şer dike, her weha li başre Kurdistan ji pkanna van prensban -ji Krtern Kopenhagn bigire heta avakirina federalzm, ku prensbn sereke yn afirandina YE tne zimn- wek sedema şer (casus belli) lan dike. Dewleta tirk, ku li Kurdistan li ser miltarzm inkarbna demokratiy hatiye avakirin, ne dikare prensbn YE pk bne ne j armanceka w ya wisa heye.

4) bang dewleta tirk bike, ku maf arens bo kurdan nas bike bide zelalkirin ku ji xeyn neteweya kurd, tu rxistinek an j dewletek biyan nikare li ser qedera kurdan biryar bide.

Konferansek bi v reng dikare ji aliy din ve bang rayedar rvebirn Dewleta Tirk Dewleta Kurdistan ya Federal bike, ku ew di aroveya snorn Msak-I Milli de li ser bingeha avakirina sstemek federal a ji du neteweyan (neteweya kurd ya tirk) ji bo bi hev re ketina Yektiya Ewropay j amade ye.

---------------------
Ev nivs di rojnameya heftey "Peyama Kurd" (hejm. 3, 24.09.2004) de hatiye weşandin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000