www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
24.05.2005 - 19:05 [ 1911 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Helbestvan kurd Husn Hebeş: Nivskar kurd li hicetan digere!

Srwan Hec Berko - Bonn


Husn Hebeş
Husn Hebeş helbestvanek kurd e, ku helbestn xwe bi ziman ereb dinivsne. Ew di sala 1970 de li gund Şiy y Efrn li Kurdistana Suriy ji dayik bye ji sala 1996 ve li bajar Bonn elman dij. Ta niha du pirtkn w yn helbestan derketine. Di v hevpeyvn de, Hebeş li ser nivsandina bi zimann biyan sedemn nenvsandina bi kurd radiweste. Herweha ew bersiva pirsn derbarey rewşa nivskarn kurd li dervrey welat ya berhemn wan dide.

* * *

Helbestvan romannivs kurd erebnivs, Selm Berekat, carek got ku ziman w welat w ye. Tu j wek helbestvanek ku helbestn xwe bi ereb dinvsne, wilo diram?
Ziman ciy gelek tiştan digire. Di w de tu hest rehetiya xwe dibn. Ji ber v yek, gengaz e ku ew ciy welt j bigire. Ji bo hin nivskaran jin welat wan e. Girdana bi welt re tiştek gelek giring e. Welat ne ten ziman e. Ziman xizemetek dike, l nakeve şna welat. Nivskar ku welat w tune be ziman w j tune be, tiştek j re namne.

Di saln daw de, nivskarn kurd n ku bi ereb dinivsnin, gelek caran tne rexnekirin. Ji bo te nivsandina bi ereb t i watey?
Pir giring e ku mirov bi ziman xwe binivsne, ger derfet hebin. Ji bo wjey zimanek xurt pwst e. Ez nikarim bjim ku ji ber ez Kurd im, div ez bi kurd binivsnim. Ez dixwazim helbestek binivsnim ku bi rast j helbest be. Ez carinan bi kurd j dinivsnim, l ne bi w xurtbna ku ez bi ereb dinivsnim.

Suc k ye, y ziman e yan nivskr e?
Suc qet nikare y zimn be; em rewşa me ya ku em t de dijn, sucdar in. Me xwe ji zaroktiya xwe ta ku em mezin j bn, di dibistann ereb de dt. Ziman kurd pir dewlemend e helbestvan jhat dikare gelek tiştn xweş balkş j derxne. Ez bi xwe naxwazim helbestek bi kurd binivsnim, ku sivik be. Derfetn min ji bo helbesteke kurd ya xurt niha tune ne. Em bi xurt fr ziman xwe nebne. Ger tu bala xwe bid wan kesn ku rojane bi kurd dinivsnin, tu y bibn ku ziman wan qels e. Pirtkn bi kurd pir km in ev yek dibe sedem ku ev ziman di v dem de te wek xwendevan tr nake. Mirov mecbur dibe ku xwe bi xwendina pirtkn bi zimanine din tr bike.

Di nerna te de ji bo i nivskarn erebnivs tne rexnekirin?
Gelek kes rexneyan dikin ji ber tirsa wan a ser ziman kurd. Ew dixwazin ku mirov bi kurd binivsne, da ku anda kurd dewlemend bibe. Hinn din hene, dixwazin ten te bişnin; ew ne bi kurd ne j bi ereb dizanin binivsnin. Hin kesn din v yek ji ber sedemine netewey dikin. Her yek azad e ku rexne bike, ez j azad im b ez bi kjan ziman binivsnim.

Gelek nivskarn ku bi zimanine biyan dinivsnin, dibjin ku rih berhemn wan kurd ye. Baweriya te bi v gotin t?
Baweriya min bi v yek nay; ev reva ji rastiy ye. Dema ez helbest dinivsnim, ez nafikirim b gelo rih v helbest w i be. Helbest bi xwe t t nivsandin. Dibe ku di gelek berheman de rih kurd peyda bibe, l kurdbna te tr nake ku tu bibj ku berhema te 100% kurd ye.

Berhemn ku nivskarn kurd bi zimann biyan dinivsnin, dikevin pirtkxaneya kurd, yan dibin beşek ji pirtkxaneya zimann wan berheman?
Dibe ku rih kurd di wan berheman de hebe, l ew nakevin pirtkxaneya kurd. Ten berhemn ku bi kurd tne nivsandin, dikevin pirtkxaneya kurd. Wjeya neteweyek div bi ziman w netewey bte nivsandin. Mesele ne bi kfa nivskar e. Berhemn bi ereb dikevin pirtkxaneya ereb xelas.

Gelek nivskarn kurd hene ku di nivsandinn xwe yn bi ereb de ji gelek nivskarn ereb xurtir in. Gelo ew ta kjan radey ji aliy Ereban ve tne qebulkirin?
Ligel ku ti pirsgirkn me bi Ereban re tune ne, l ew ne amade ne ku nivskar kurd erebnivs qebul bikin. Ta bi nivskarek wek Selm Berekat, ku di wjeya ereb de km kes wek xurt hene, pir zehmetiyan dibne, li gel ku pwstiya w bi qebulkirina ji aliy Ereban ve tune ye. Di festvaln wjey herweha di xelatdayinan de tu pir km caran Kurdek dibn. Ew pir aciz dibin ku Kurd bi ereb dinivsnin, nexasim ku ji wan tir dinivsnin. Ev şweyek ji nijadperestiy ye.

Niha em hinek behsa jiyana li tarawgeh bikin. Ta kjan radey nivskarn kurd kar sd ji hebna xwe ya li Ewropay bigirin?
Mixabin ez ti sd nabnim. Tkiliya Kurdan ten bi hev re ye. Tkiliyeke xurt bi anda ewrop re nebye. Me ta niha ev yek ji xwe re nekiriye xem. Div em xwe ji pir tiştan rizgar bikin mejiyn xwe hinek biguhernin. Ez giringtir dibnim ku em di tkiliya bi Ewropiyan re de ji wan re baş bidin xuyakirin b ji bo i Kurd li penaberiy dijn. Div nivskarn kurd hinek ji liva xwe ya di nav civaka kurd de km bikin ber xwe bidin Ewropiyan.

Berhema kurd ti sd ji pşketinn li Ewropay girtiye?
Mixabin ez nabnim ku berhema kurd xwe bi şweyek balkş bi pş xistiye. Gelek nivskar li derve bi paş ketin. Gelek li xurbet tk ne. Gerek rewş ji ya li welt baştir bya, l ne wilo ye.

Gelek nivskar rewşa xwe ya civak abor dikin sedem nepşketina wan..
Nivskar ku bixwaze binivsne xwe bi pşxne, dikare v yek di zindan de j bike. Nivskar ji xwe re li hicetan digere wan dibne. Div nivskar rojane bixwne bizanibe i li chan diqewime. Ez ecbmay dibnim dema tu ji nivskarek kurd li Elmanyay pirsa Heinrich Heine dik, ew ji te re dibje ku ew w nas nake. Bi rast hin kes hene ji nivsandin re bne bar. Mixabin rewşa nivskariya kurd ne ew rewş e ku mirov p serbilind be. Pir ji nivskaran didin d tiştine pir pik, ku ji nivskariy pir dr in, tiştn mezin xerab dikin.

Yan me ti sd ji hebna xwe ya li v der nekiriye?
Me qet nekiriye. Me nexweşiyn xwe yn li welt bi xwe re anne vir.

Em destn xwe ji nifşn hey bişon li hviya nifşek din bin?
Ta radeyek wilo ye. Div nifşek n derkeve ku hest kurdayetiy cem w xurt be. Mixabin ez dibnim ku zarokn Kurdan li van deveran km diin dibistann bilind ziman kurd j nizanin. Rewş hinek zehmet e.

sirwan@amude.com

* * *

Helbesteke Husn Hebeş, ku w bi kurd nivsandiye:

Rovan Evn

Rovan evn me ez.
B hatina te,
kullkn limj
di olxana Xweda de
diilmisin
porn firiştan reş xal
dibin.

B hatina te,
ptn dil min dişikin
keyandina hezkirin t de
diherife dilerize.

B hatina te,
nal bi nal
gupikn evn
di bin kurtik min de
diborin,
findak,
b sber liplipn
mman dimnin.

B hatina te,
quncikn evndaran
xemgn,
rt,
ziya,
hişk,
vala dimnin.

B hatina te,
ez bi gavn
serxweş,
b hiş
dadikevim qatn jrn,
dr kr
dibim mvan
Xweday mirin !

Bonn, 27.08.2002


-------------
Ev hevpeyvn ji bo rojnameya Peyama Kurd hatib amadekirin, l ew nehate weşandin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000